Τετάρτη, 17 Αυγούστου 2016

Γιατί οι μητέρες φιλάνε τα μωρά τους;



Απόγευμα Τρίτης, της πρώτης Τρίτης του Αυγούστου.
Περπατώ προς το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ρεθύμνου που βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης, κρυμμένο μέσα σε ένα στενάκι πίσω από τη Μητρόπολη. Ο ήλιος γλύφει με τις πύρινες γλώσσες του τα ντουβάρια των σπιτιών. Η σκιά των κτιρίων μοιάζει να μου κρύβεται, καθώς λόγω της ζέστης, πλησιάζω τα σπίτια για να βρεθώ στην ανακουφιστική αγκαλιά της. Παρόλο που η μέρα έχει αρχίσει να συρρικνώνεται χρονικά, ο απογευματινός ήλιος δε σου αφήνει περιθώρια παιχνιδιών με τις ακτίνες του.

Πρόκειται για το απόγευμα που αφιερώνουμε στο θηλασμό. Κάθε μήνα, την πρώτη του Τρίτη, στις 6 το απόγευμα, μαζευόμαστε για να συζητήσουμε, να  παρακολουθήσουμε προβολή-παρουσίαση από το κομπιούτερ με «βιντεάκια» και να μοιραστούμε νέα και ιστορίες, εκπαιδεύοντας έτσι έγκυες, λεχώνες αλλά και όποιον άλλον ενδιαφέρεται για το θηλασμό. Το είχα ανάγκη, για να μπορώ να κοιμάμαι λίγο πιο ήσυχος, ότι τουλάχιστον κάνουμε μια προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με αυτό το Θεϊκό δώρο, το μητρικό γάλα. Να μπορεί όποια μητέρα το επιθυμεί να εφοδιαστεί με στοιχειώδης γνώσεις για να αντιμετωπίσει τις όποιες κακοτοπιές. Ειδικά στην εκκίνηση που είναι τόσο σημαντική!

Τα πρώτα λεπτά στη ζωή του ανθρώπου αποτελούν την «ευαίσθητη φάση» για το θηλασμό. Το βρέφος είναι προγραμματισμένο από τη φύση να θηλάσει, όμως κινδυνεύει να «επαναπρογραμματιστεί» και τελικά να μην τα καταφέρει. Προτεραιότητά του αποτελεί η επιβίωση και έτσι, αν αντί για το στήθος του προσφέρουμε μπιμπερό, θα αλλάξει ρότα, και αντί να ρουφά με δύναμη πιέζοντας ταυτόχρονα με τη γλώσσα για να βυζάξει το γάλα της μητέρας του, θα κλείσει σχεδόν το στοματάκι του και η γλώσσα, από «γκάζι» του θηλασμού θα γίνει «φρένο» στη βίαιη ροη του μπουκαλιού. Η συνέχεια; Συνήθως το μωρό δαγκώνει τη θηλή της μητέρας του. Ειδικά εάν εκείνη δε ξέρει πώς να πιάσει σωστά το μικρό της και το στήθος της. Αν δεν της δείξει κάποιος τον τρόπο για να φέρει το μωρό της  προς το στήθος, να το δελεάσει πειράζοντας με την άκρη της θηλής της το πάνω χείλος του για να ανοίξει διάπλατα το στοματάκι του σαν να χασμουριέται. Αν δε γνωρίζει ότι φέρνουμε το μωρό προς το στήθος και όχι το αντίστροφο, ώστε με το που ανοίγει διάπλατα το στόμα του να βυθιστεί μεγάλο μέρος του στήθους και η θηλή να καταλήξει βαθιά στο στόμα του μωρού εκεί που ο ουρανίσκος του είναι μαλακός και έτοιμος να την δεχθεί χωρίς να την τραυματίσει. Η μάνα που δε γνωρίζει τα μικρά μυστικά του θηλασμού, σκύβει προς το μωρό της, πιάνει το στήθος σαν να είναι τσιγάρο (κάποιος μάλλον της το έδειξε λάθος) και μόλις το μωρό ανοίξει το στόμα του εκείνη δοκιμάζει να χώσει την άκρη της θηλής της μέσα στο άνοιγμα. Το νεογέννητο, στην προσπάθεια του να φάει, κλείνει σαν τανάλια τα σαγόνια του και εγκλωβίζει τη ρόγα της μαμάς του, όπως πριν λίγο του είχαν δώσει τη ρόγα του μπιμπερό. Συνήθως ο πόνος είναι έντονος, συχνά το μωρό πληγώνει τη θηλή και ο θηλασμός δεν είναι αποτελεσματικός. Η μητέρα απογοητεύεται, το ιατρικό προσωπικό αγχώνεται μήπως και το μωρό πάθει υπογλυκαιμία ή αφυδάτωση, καταφεύγοντας στον «σωτήρα» μπιμπερό, στο οποίο, τι ειρωνεία, οφείλουμε το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ταλαιπωρίας. Δόθηκε στην αρχή για  να είμαστε σίγουροι ότι κάτι ήπιε το μωρό και το αποτέλεσμα, μια ανεκπαίδευτη μάνα να κινδυνεύει να μη μπορεί να θηλάσει τελικά το μωρό της.

Όσο αναλογίζομαι ότι οι παλιότερες μαίες έχουν προφτάσει την πρακτική του να αφήνουμε το νεογέννητο χωρίς να πιεί τίποτα για τις πρώτες εικοσιτέσσερις ώρες της ζωής του. Ούτε ζαχαρόνερο, ούτε χαμομήλι, ούτε αγελαδινό ή κατσικίσιο γάλα, ούτε καν το γάλα της μάνας του. Παγκόσμια πρακτική, μας την είχε αναφέρει ο εκπληκτικός «γκουρού» του θηλασμού Jack Newman, όταν τον φιλοξενήσαμε στη Θεσσαλονίκη για να μας μεταλαμπαδεύσει λίγη από την πείρα του με το θηλασμό. Το έλεγξα αργότερα με τη σειρά μου, ρωτώντας φίλες μαίες που όντως το εφάρμοζαν παλιότερα. Εικοσιτέσσερις ώρες χωρίς να δώσουν τίποτα στα νεογέννητα! Λες και τότε, όχι πολύ παλιά, πριν μόλις τρεις ή τέσσερις δεκαετίες, θέλαμε να τεστάρουμε τις δυνατότητες του μωρού μας. Αν όντως οι μηχανισμοί επιβίωσης που του έχει προικίσει η φύση είναι αποτελεσματικοί. Κοντά εννιά μήνες μουλιασμένο μέσα στο αμνιακό υγρό, οι ιστοί του είναι κορεσμένοι από το υγρό στοιχείο  για να μπορούν να αντέξουν αρκετές ώρες χωρίς κανέναν ανεφοδιασμό. Αυτό ακριβώς κατόρθωναν τα μωρά μας.

Αν σε αυτή τη γνώση προσθέσεις το γεγονός του ότι το στομαχάκι του νεογέννητου την πρώτη μέρα ζωής χωράει περίπου 7 ml, δηλαδή λιγότερο από ένα κουτάλι της σούπας, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το μωρό μας μόλις γεννηθεί, δε χρειάζεται τίποτα περισσότερο από το πρωτόγαλα. Πρωτόγαλα ή πύαρ, το υγρό το γεμάτο θρεπτικά συστατικά αλλά και θαυματουργά στοιχεία όπως τα βλαστοκύτταρα. Ναι, τα μαγικά αυτά κύτταρα που κάποιοι γονείς παρασύρονται και χρυσοπληρώνουν για να φυλάξουν από τον πλακούντα, που επίσης τα περιέχει, υποκύπτοντας στο φόβο μήπως και στο επιστημονικής φαντασίας μέλλον τα χρειαστούν για το παιδί τους. Το πρωτόγαλα λοιπόν, εκτός από τα απαραίτητα στοιχεία για την ανατροφή του μωρού μας, τις πρώτες ώρες ζωής του, είναι πλούσιο σε βλαστοκύτταρα. Κάποιοι έχουν το θράσος να το «σνομπάρουν», να περιμένουν την 4η ή την  5η μέρα για να «κατέβει το γάλα»! Θαρρείς και τις πρώτες μέρες θηλασμού η μητέρα δε βγάζει γάλα, επειδή δεν είναι άσπρο, αλλά γκαζόζα!

Όταν γνωρίζεις τα παραπάνω, καθώς και άλλα πολλά σχετικά με την τέχνη και την αξία του θηλασμού, το λιγότερο που οφείλεις να κάνεις είναι να ενημερώνεις. Τι να απαντήσω στην απογοητευμένη λεχώνα που βλέπει το στήθος της να στραγγίζει, όταν μου λέει: « Μα! Εμένα μου είπαν να δίνω 20 λεπτά το ένα στήθος και άλλα 20 λεπτά το άλλο, και αν συνεχίζει το μωρό να πεινάει να του δίνω συμπλήρωμα!», λες και έχουν μετρητή για όλα τα στήθη. Άραγε όντως αγνοούν ότι ο μαστός δεν είναι αποθήκη γάλατος, και ότι παράγει γάλα καθώς το μωρό θηλάζει; Να είναι από λάθος ενημέρωση η εμβόλιμη χρήση συγκεκριμένου γάλατος σκόνη, με το οποίο, μια που αυτό δίνουν στο μαιευτήριο, με αυτό σαν δώρο θα φύγει η οικογένεια;  Άραγε δε γνωρίζουν ότι δίνοντας το γάλα σκόνη, και μάλιστα με ωράριο, δέκα ή είκοσι λεπτά σε κάθε στήθος, υποσκάπτουν το θηλασμό και πως είναι ζήτημα χρόνου να έρθει το τέλος του. Ηχεί τόσο γελοίο αυτό το «επιστημονικοφανές» με τα συγκεκριμένα λεπτά ανά μαστό, για όποιον γνωρίζει ότι η φύση επιλέγει το νεογέννητο βρέφος να ζητά να είναι σχεδόν συνέχεια πάνω στο στήθος, ώστε να τρέφεται με μικρές ποσότητες και συχνά, καθώς ταυτόχρονα διεγείρει τον μαστό για να αυξήσει την παραγωγή του. Οι εταιρείες παραγωγής υποκατάστατων μητρικού γάλατος γνωρίζουν πολύ καλά όλα τα παραπάνω, πατάνε πάνω σε αυτό το απόλυτα φυσικό φαινόμενο και δίνουν αφειδώς το πρώτο κουτί γάλα σε σκόνη, μια που σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια η συνέχεια, και η θλιβερή κατάληξη, θα είναι: «ήθελα πολύ να θηλάσω, όμως δεν είχα αρκετό γάλα και μου έφτασε για λιγότερο από δύο μήνες…»

Πέρσι είχα την μοναδική τύχη να ταξιδέψω στην Κούβα, ένα από τα εναπομείναντα φυσικά κοσμήματα του πλανήτη μας. Τα ποσοστά θηλασμού στο τέλος του πρώτου εξαμήνου, ξεπερνούν το 90%! Η γλυκιά Λαιντέλ η  κουβανή που μας φιλοξενούσε, μας απάντησε πολύ φυσικά ότι θήλασε τα δύο της αγόρια μέχρι περίπου τριών χρονών. Όταν αναρωτήθηκα τι γίνεται στην περίπτωση που μια λεχώνα δε θέλει να θηλάσει, με την ίδια αφοπλιστική φυσικότητα μου είπαν ότι κάθε περιοχή έχει μια ομάδα με ψυχίατρο και ψυχολόγο και οργανώνουν μια συνάντηση μαζί της. Αν μετά τη συνάντηση εξακολουθεί να μη θέλει, γίνεται μια δεύτερη εκτίμηση της ψυχολογικής της κατάστασης και αν επιμένει έχοντας σώας τας φρένας, τότε το βρέφος τρέφεται με γάλα δότριας ή γάλα σκόνη. Σε μια χώρα με κουλτούρα θηλασμού, αφού αποκλείσουν οποιοδήποτε παθολογικό αίτιο, φροντίζουν να διερευνήσουν και να αποκλείσουν και οποιαδήποτε ψυχική νόσο που θα οδηγούσε μια μάνα να μην επιθυμεί να θηλάσει το νεογέννητό της. Σε μια χώρα που αγκαλιάζει πραγματικά το θηλασμό, και βάζει σε προτεραιότητα το μωρό και τη μητέρα. Μια χώρα που οικονομικά δεν αντέχει το βάρος στο σύστημα υγείας της από τις ασθένειες που αποδεδειγμένα φέρνει ο μη-θηλασμός.

Στην πατρίδα μας, εφόσον κατορθώσει μητέρα να συνεχίζει να θηλάζει το παιδί της στο δεύτερο χρόνο της ζωής του, αντί να την θαυμάζουμε και να την ενθαρρύνουμε, την πτοούμε με σχόλια του τύπου: «ακόμα θηλάζεις!» ή «και πότε θα του δώσεις κανονικό γάλα;». Απίστευτο και όμως αληθινό, να θεωρούμε «κανονικό» το γάλα άλλου θηλαστικού που έχει υποστεί παστερίωση και επεξεργασία για να προσομοιάσει στο ανθρώπινο, και όχι το γάλα που ρέει από τον μαστό της μητέρας!

Πριν λίγες μέρες, φίλος μου στο facebook, πατέρας μωρού που παρακολουθώ στο ιατρείο μου και βιολόγος στο επάγγελμα, μου έστειλε μέρος ενός κεφαλαίου από βιβλίο ανοσολογίας, όπου εξηγούσε γιατί οι μητέρες φιλάνε τα παιδιά τους, και αντίστοιχα άλλα θηλαστικά όπως οι γάτες και οι σκύλοι, γλύφουν τα μικρά τους. Είναι γνωστό  πλέον σε όλους ότι μέσα από το γάλα της, η θηλάζουσα μητέρα, κληροδοτεί στο παιδί της τα αντισώματα που έχει για όσες λοιμώξεις έχει η ίδια περάσει και για τις οποίες έχει αναπτύξει ανοσολογική μνήμη. Στέλνει δηλαδή, «στρατιώτες» εκπαιδευμένους και εξειδικευμένους να αντιμετωπίσουν μικροοργανισμούς όπως οι ιοί, που στο παρελθόν έχει αντιμετωπίσει η μητέρα και τους γνωρίζει, ώστε να προστατεύσουν το μικρό της. Το να στέλνει όμως αντισώματα κατά του ιού της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, της «ασθένειας του φιλιού» όπως την αποκαλούμε χαϊδευτικά από τον τρόπο μετάδοσής της, δεν έχει ιδιαίτερη αξία, μια που το πιθανότερο είναι να έρθει σε επαφή με τον ιό στην εφηβεία του το παιδί. Για να λειτουργεί λοιπόν πιο αποτελεσματικά το σύστημα επιτήρησης και προστασίας της μητέρας προς το μικρό της, φιλώντας το, κάνει μια δειγματοληψία των μικροοργανισμών που τη δεδομένη στιγμή έχει επάνω του το μωρό. Οι «αιχμάλωτοι» μεταφέρονται στους λεμφαδένες της μητέρας, τα στρατόπεδα δηλαδή, όπως οι αμυγδαλές μας, όπου δίνουν σήμα να δημιουργηθούν πολλοί από τους στρατιώτες που εξειδικεύονται στους συγκεκριμένους μικροοργανισμούς. Το γάλα της μαμάς λοιπόν κατακλύζεται με αντισώματα-«κομάντος» που αντιμετωπίζουν τις παρούσες απειλές, όχι γενικά και αόριστα έναν πιθανό επικείμενο κίνδυνο.

Συνηθίζω να αποκαλώ θεές τις μητέρες που θηλάζουν τα μωρά τους, γιατί κατορθώνουν να δωρίσουν στα μικρά τους ένα θαύμα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ολόκληρος ο Γαλαξίας μας, πήρε το όνομά του, σύμφωνα με τους αρχαίους πρόγονους μας, επειδή δημιουργήθηκε από μερικές σταγόνες γάλα από το στήθος της Ήρας. Ο μύθος θέλει τον Ηρακλή να γεννιέται μετά από μια συνεύρεση του Δία με την Αλκμήνη. Ο Δίας, ξεγέλασε την όμορφη γυναίκα και πήγε μαζί της αφού μεταμορφώθηκε στον άνδρα της. Όταν ο Ηρακλής ήταν βρέφος, ο πατέρας του και βασιλιάς όλων των Θεών θεώρησε απαραίτητο για τον γιό του να θηλάσει θεϊκό γάλα. Πήρε λοιπόν το μωρό Ηρακλή και τον τοποθέτησε πάνω στο στήθος της Ήρας ενώ εκείνη κοιμόταν. Το μωρό άρπαξε το στήθος και άρχισε να θηλάζει με μανία, με την θεά να πετάγεται τρομαγμένη από την ένταση και τη δύναμη του ημίθεου. Ο Γαλαξίας μας δημιουργήθηκε από τον πίδακα θεϊκού γάλατος που κατάβρεξε το σύμπαν καθώς η Ήρα τραβήχτηκε αντανακλαστικά. Για αυτό αν κοιτάξετε τον νυχτερινό ουρανό, διακρίνετε μια λευκή γραμμή σαν από γάλα που πιτσίλισε τον καμβά των αστεριών.

Αυτές τις σκέψεις έχω παρέα καθώς σας γράφω, ξεκλέβοντας ματιές προς το Ρεθυμνιώτικο ουρανό. Διακρίνω την γαλακτόχρωμη φωτεινή γραμμή αστεριών που χιλιάδες χρόνια τώρα θυμίζει ριπή από στάλες γάλα και έχει υμνηθεί από τόσους πολιτισμούς. 


 Να είστε όλοι καλά και τα μωρά μας καλύτερα!

Σάββατο, 30 Ιουλίου 2016

Πως αντιμετωπίζουμε το σταφυλόκοκκο χωρίς να χαλάσουμε τις διακοπές μας



Ο αέρας λυσσομανάει! Ακούγεται σαν θηρίο που ωρύεται. Παρασέρνει στην μανία του ότι βρεθεί στο διάβα του. Το δωμάτιο που μας φιλοξενεί στις φετινές καλοκαιρινές μας διακοπές, πλαισιώνεται από μικροαντικείμενα όπως μαγιό που ήταν απλωμένα, σαγιονάρες που στέγνωναν μπροστά από την
πόρτα ή ακόμη και ένα φαράσι. Οι πόρτες, αν κάνεις το λάθος να ξεχαστείς και τις αφήσεις ανοιχτές, χτυπούν με δύναμη και ταράζουν τη γαλήνη του μεσημεριού. Τα τζιτζίκια διακόπτουν για δευτερόλεπτα το τραγούδι τους, για να συνεχίσουν αμέσως απτόητα. Το σφύριγμα του αέρα απαλύνει τη ζέστη και παρασύρει μαζί του τα γέλια από τα παιχνίδια των παιδιών σε κάποιο διπλανό δωμάτιο. Η ζεστή ανάσα του Αυγουστιάτικου μεσημεριανού ήλιου δεν αφήνει περιθώριο για παιχνίδι οπουδήποτε αλλού εκτός σε σκιερό μέρος. Ο αέρας όμως φροντίζει εκτός από το να στεγνώσουν τα μπανιερά, σχεδόν πριν να προλάβουμε να τα απλώσουμε, να ανακατεύει το θρόισμα των κλαδιών, με το τραγούδι των τζιτζικιών και τις φωνούλες των μικρών μας που αρνούνται σθεναρά να υπακούσουν στις προτροπές για ησυχία, σε ένα μοναδικό μουσικό χαλί που συνοδεύει τη μεσημεριανή σιέστα.
Κοιμήθηκα μετά από πολύ καιρό τόσες ώρες για μεσημέρι! Όταν σηκώθηκα δεν μπορούσα να πιστέψω το ρολόι που μου έδειχνε πόσο είχε προχωρήσει το απόγευμα κάτω από το κρεβάτι μου. Το είχα τόσο ανάγκη όμως. Η κούραση όλης της χρονιάς είχε συσσωρευτεί σταδιακά σε βαθμό που άρχισα να νιώθω ότι δεν απέδιδα στις ανάγκες της καθημερινότητας. Ήμουν ευερέθιστος με τους άλλους και άρχισα να αγχώνομαι για την αποτελεσματικότητά μου ως γιατρός. Ένιωσα να κατακλύζομαι από μηνύματα στο viber, στο messenger, στα mail , στο κινητό… για παιδιά που βήχουν, που κατάπιαν καρβουνάκι από το συρτάρι της γιαγιάς, που έβγαλαν σπυράκια και η μαμά άκουσε για σταφυλόκοκκο. Φωτογραφίες από παιδιά που γνωρίζω, που μάλλον γνωρίζω αλλά και που σίγουρα δεν έχω εξετάσει ποτέ στην ζωή μου. Ατελείωτα τηλέφωνα με απορίες, άλλοτε εύκολες στη λύση τους, άλλοτε δύσκολες που φλερτάρουν με το επικίνδυνο εάν απαντηθούν από το τηλέφωνο χωρίς κλινική εκτίμηση, αλλά και ουκ ολίγες φορές άξιες έρευνας, παιδιατρικής ή ψυχιατρικής. Ευγενικοί γονείς που με σκλαβώνουν με το πόσο εκτιμούν όσα τους προσφέρω, χέρι-χέρι με γονείς που μοιάζει να μου τηλεφωνούν περισσότερο για να ανακουφίσουν κάποιο προσωπικό ψυχολογικό βάρος και όχι την υγεία του παιδιού τους.  Η ροή του ιατρείου να διακόπτεται από γονείς, με ή χωρίς παιδιά, που ήρθαν μετά από ή χωρίς συνεννόηση, παρ’ όλες τις παρακλήσεις μου για εκτίμηση αυστηρά μόνο μετά  από ραντεβού. Η βοηθός μου, ακούραστος κυματοθραύστης, να προσπαθεί να βάλει μια τάξη στα τηλέφωνα, στις συνταγογραφήσεις, στα εμβόλια που πρέπει να μου φέρει από το ψυγείο και στους ανθρώπους που περιμένουν. Όταν το κύμα γίνεται ανθρώπινο τσουνάμι, αρχίζει και ο πιο γερός κυματοθραύστης να αδυνατεί να το συγκρατήσει.

Κάπως έτσι ένιωθα πριν έρθω στο υπέροχο παραθαλάσσιο μέρος που μας φιλοξενεί για μια εβδομάδα φέτος το καλοκαίρι. Λίγες μέρες διακοπές για να γεμίσω αισιοδοξία και να αρχίσω να ακούω το σφύριγμα του αέρα, σαν μουσική υπόκρουση συντροφιά στο μεσημεριανό μου ύπνο. Λίγες ώρες ύπνο για να νοσταλγήσω την υπέροχη καθημερινότητα του ιατρείου μου, επειδή αν κάτι με ζόρισε περισσότερο ψυχολογικά ήταν ότι είχε αρχίσει να με απωθεί η ιδέα ότι θα πάω να δουλέψω. Κάτι που για πολλούς είναι «δουλεία», το καθημερινό τους μεροκάματο δηλαδή, για εμένα είναι ώρες γεμάτες ουσία και πολλές φορές ώρες απόλαυσης. Ναι, ίσως να ακούγεται υπερβολή, όμως τις περισσότερες φορές απολαμβάνω τις ώρες που περνώ στο ιατρείο μου, κάνοντας πλάκα με τα πιτσιρίκια αλλά και με τους γονείς. Νιώθω ικανοποίηση ανακουφίζοντας τον πόνο των παιδιών, καθησυχάζοντας τους γονείς και συμβάλλοντας στην ανατροφή υπέροχων πλασμάτων. Σιγά-σιγά αισθάνομαι τις μπαταρίες μου να γεμίζουν ξανά, αφού λόγω ελλιπούς σύνδεσης στο internet, με ένα wifi που δε πιάνει παρά μόνο σε ορισμένα μέρη, βλέπω τις ειδοποιήσεις στο facebook να ξεπερνούν τις 99, τα μηνύματα στο viber και στο messenger να ενημερώνονται μόνο δύο ή τρεις φορές τη μέρα και ευτυχώς το τηλέφωνο να χτυπά για μήνυμα ή κλίση το πολύ καμιά δεκαριά φορές, και έτσι έχω το περιθώριο να δω από πιο ψύχραιμη οπτική γωνία τη ζωή μου. Μου λείπει τόσο η ηρεμία με την οικογένεια μου. Στερήθηκα τόσο καιρό την επικοινωνία μέσα από τη γραφή, που μου προσφέρει ικανοποίηση, καθώς η έμπνευσή μου ξεχειλίζει από θέματα που θέλω να μοιραστώ. Έχω τόσο ανάγκη αυτή την κατάθεση ψυχής.
Μπαίνω στη ζέστη του δωματίου και αντικρίζω το μπουκάλι του νερού πάνω στον πάγκο με το καπάκι πλάι του και δυο ποτήρια να τους κάνουν παρέα. Το αντανακλαστικό του πατέρα κάνει πρόβα κατσάδας μέσα μου, «αν δε βάζετε το μπουκάλι στο ψυγείο πως περιμένετε να έχουμε κρύο νερό;». Πριν λίγα λεπτά με είχε διακόψει η Χαρούλα ρωτώντας με, καθώς στεκόταν μπροστά στην ανοιχτή πόρτα του ψυγείου, αν μπορούσε να πιεί από το μπουκάλι; Σου λέει το παιδί, στην παραλία πως μοιραζόμαστε το νερό από το μπουκάλι; Αρνήθηκα με ένα όχι που δεν άφηνε και πολλά  περιθώρια συζήτησης, για να την αντικρύσω να βγάζει ένα ποτήρι από όσα στέγνωναν και να βάζει νερό με βιάση για να ικανοποιήσει τη δίψα της. Μετά από λίγα λεπτά ένιωσα τη ριπή του αέρα από την πόρτα που άνοιξε. Η Χαρούλα έφυγε για να τρέξει να συνεχίσει το παιχνίδι και ο Ερμής πήρε τη θέση της για να ξεδιψάσει. Εκείνος δε με ρώτησε. Και τώρα βρίσκομαι να χαμογελώ βλέποντας το μπουκάλι με το καπάκι εκτός ψυγείου, καθώς διαπιστώνω τις ομοιότητές μου με τα παιδιά μου, όταν και εγώ στην ηλικία τους, μέσα στην ανυπομονησία μου να επιστρέψω στο παιχνίδι, ξεχνούσα τα πάντα. Τουλάχιστον έκλεισαν την πόρτα του ψυγείου, αναλογίζομαι, μια που του δωματίου την ανέλαβε ο αέρας.

Στο μικρό μπάνιο που μας εξυπηρετεί ως οικογένεια τις τελευταίες μέρες, πάνω στον καθρέφτη βρίσκεται το σωληνάριο από την κρέμα που βάζει ο Ερμής. Νιώθω περήφανος καθώς τον θυμάμαι το προηγούμενο βράδυ, κοκορευόμενος να μου επιδεικνύει το πιγούνι του. Με βοηθούσαν να μαζέψουμε τα σύνεργα του νυχτερινού σινεμά, μια πατέντα με ένα μικρό κομπιούτερ και ένα προτζέκτορα, για να μπορούμε να κρατήσουμε το βράδυ απασχολημένα τα δεκαέξι πιτσιρίκια της παρέας, όταν γυρίζω και λέω στον Ερμή να πάμε στο μπάνιο να κάνουμε τη θεραπεία του. Εκείνος γυρίζει και ενώ συνέχιζε να μαζεύει απλώς μου έδειξε το πηγούνι του, όπου ήταν εμφανής μια ποσότητα κρέμας.  Προφανώς, λίγα λεπτά πριν, όταν πήγε να πλύνει τα δόντια του, έπλυνε με το ειδικό σαπούνι και το πηγούνι του, το στέγνωσε με λίγο χαρτί και έβαλε την αντιβιοτική κρέμα.
 Ο μικρός μου,  πέρσι πρώτη χρονιά, ακολουθώντας την τελευταία λέξη της μόδας στις ασθένειες, παρουσίασε στο πρόσωπο μολυσματικό κηρίο, το γνωστό στους περισσότερους από το συχνότερο αίτιο του, ως σταφυλόκοκκο. Φέτος και πάλι πριν από περίπου ένα μήνα, σπυράκια από τσιμπήματα κουνουπιών, επιμολύνθηκαν και οι χαρακτηριστικές κόκκινες βλάβες σαν φουσκαλίτσα στην αρχή που σύντομα γίνονται μικροί κρατήρες με μια κρούστα σαν χρυσό ζαχαρωμένο μελί από επάνω, έκαναν την εμφάνισή τους. Η ενδεδειγμένη θεραπεία όταν οι βλάβες είναι λίγες, είναι τοπική και δεν χρειάζεται αντιβίωση από το στόμα. Αυτήν την τελευταία, την κρατάμε για όταν αρχίζουν να εμφανίζονται όλο και περισσότερες καινούργιες βλάβες, ειδικά όταν τις βρίσκουμε σε σημεία που δύσκολα θα τις μετέφερε το παιδί με τα χέρια του. Τότε, επειδή ο φίλος μας ο σταφυλόκοκκος, μάλλον έχει «αγριέψει» πολύ, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι συστηματική, με αντιβίωση από το στόμα. Όταν όμως κάτι μπορείς να το αντιμετωπίσεις τοπικά, δεν έχεις κανένα λόγο να ανατρέπεις τις ισορροπίες του οργανισμού, δίνοντας θεραπεία από το στόμα που θα εξαπλωθεί με τις ευεργετικές αλλά και τις αρνητικές δράσεις της σε όλο το σώμα. Έτσι, τόσο πέρσι όσο και φέτος αντιμετωπίσαμε με τον Ερμή τον σταφυλόκοκκο εκεί που παρουσιάστηκε.


Τον εντοπίσαμε και προχθές. Ο συναγερμός από τα χείλη της μαμάς μας: «τι είναι αυτό το σπυράκι στο πηγούνι του Έρμη;». Το τσέκαρα μήπως ήταν κάποιο απλό τσίμπημα κουνουπιού ή κάποιου άλλου εντόμου. Σε αυτή την περίπτωση θα αρκούσε να βάλουμε κάποιο φυτικό σκεύασμα για μετά το τσίμπημα, που να πάρει τον ερεθισμό, από τα πολλά που κυκλοφορούν και που τις περισσότερες φορές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Αν με το παραμικρό τσίμπημα ή ερεθισμό βάζουμε τοπικά κρέμα με αντιβίωση τότε το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να αχρηστεύσουμε τα όπλα μας εκπαιδεύοντας τον σταφυλόκοκκο σε αυτά. Βλέπετε ο σταφυλόκοκκος είναι ένας άποικος του δέρματός μας. Δεν πρόκειται για κάποιο εξωτικό κακόβουλο μικρόβιο. Ούτε παρουσιάζεται επειδή οι ακτές μας, τα ποτάμια μας ή οι πλαγιές των  φαραγγιών και των βουνών μας είναι πια μολυσμένες. Ένας από τους αστικούς μύθους, από αυτούς που στις πλείστες των περιπτώσεων είναι «αστείοι μύθοι», είναι και το ότι για την έξαρση του σταφυλόκοκκου στο Ρέθυμνο, φταίνε οι βρώμικες ακτές και η θάλασσα. Και τι ειρωνεία; Οι ντόπιοι «αναγκάζονται» να καταφύγουν στις πισίνες! Όμως, έξαρση στο σταφυλόκοκκο πέρσι και φέτος, είχαμε και στην Κοζάνη και στη Λάρισα και σε άλλα μέρη ανά την Ελλάδα που δεν τα αγγίζει θάλασσα. Πιθανά να φταίει η αλλαγή του κλίματος, με την αύξηση της υγρασίας, μια που περισσότερο με τροπικά παρά με μεσογειακά μοιάζουν πλέον τα καιρικά φαινόμενα του τόπου μας.

Σχολαστικά λοιπόν, πρωί μεσημέρι βράδυ, για γεμάτες πέντε μέρες, πλένουμε αρχικά το μολυσμένο σημείο με φαρμακευτικό σαπούνι. Στη συνέχεια στεγνώνουμε καλά με χαρτί και όχι πετσέτα, μια που με την πετσέτα ή ακόμα και το αγαπημένο μας κατοικίδιο, αν έρχεται σε επαφή με το σταφυλόκοκκο, μπορεί να τον διασπείρουμε ή να τον ανακυκλώνουμε. Η άμεση επαφή έχει μεγάλες πιθανότητες μετάδοσης οπότε είναι κρίμα να παιδευόμαστε και ταυτόχρονα να ρίχνουμε λάδι στην φωτιά. Μετά λοιπόν το στέγνωμα ακολουθεί η κρέμα. Εύκολη διαδικασία, χρειάζεται όμως τήρηση του ωραρίου και του πενθήμερου. Αν σταματήσουμε νωρίτερα, ή δε βάζουμε τακτικά, τότε κινδυνεύουμε να έχουμε αναζωπύρωση με ανθεκτικό στέλεχος και τα πράγματα να είναι δυσκολότερα, μια που το παθογόνο, πιθανότερα ο σταφυλόκοκκος εν προκειμένω, θα έχει επιβιώσει από την τοπική αγωγή. Η κατάσταση γίνεται χειρότερη, εάν τελικά αρχίσουμε την αντιβίωση από το στόμα και την διακόψουμε πριν το επταήμερο που είναι το μίνιμουμ που απαιτείται. Ο μικρός μου φαίνεται να τα έχει καταλάβει όλα αυτά, γιατί αγόγγυστα έρχεται και κάνουμε την αγωγή μας. Ακόμα και την προηγούμενη φορά που ο σταφυλόκοκκος, εμφανίστηκε στο πιο αγαπημένο του στέκι, την μύτη. Αδιαμαρτύρητα ο Ερμής, έπλενε το μουτράκι του, σκουπιζόμασταν με χαρτί (καλά εδώ, ομολογώ ότι ήταν λίγο γκρινιάρης αν αργούσα να τον σκουπίσω, επειδή έβρεχε όλο το πρόσωπο, σαπουνιζόταν, ξεπλενόταν και μετά έστεκε με μάτια ερμητικά κλειστά και περίμενε να τον σκουπίσω για να ξαναβρεί το φως του και την αυτονομία του) και στο τέλος βάζαμε μέχρι και τη ρινική γέλη. Στην άκρη από το ρουθούνι, κάνοντας ελαφρύ μασάζ από έξω ώστε να απλωθεί στο εσωτερικό, καταλήγοντας να ρουφάει με δύναμη σαν να μυρίζει το ωραιότερο άρωμα. Σνίφαρε ο μικρός μου και εγώ χαιρόμουν με την ωριμότητα και τη συνεργασία του.

Δεν είναι πάντοτε όμως αθώος και εύκολος στην αντιμετώπιση του ο σταφυλόκοκκος. Πριν λίγες μέρες ήρθε στο ιατρείο ένα μόλις έξι ημερών νεογέννητο για να το ζυγίσω και να δω ότι όλα πάνε καλά με τον αποκλειστικό θηλασμό. Το μωρό μεγάλωνε καλά, παρόλο το πολύ νεαρό της ηλικίας του, και σχεδόν είχε ανακτήσει το βάρος γέννησης. Εδώ για να τονίσω το πόσο καλά ανατρεφόταν το μωρό, να υπενθυμίσω ότι το βάρος γέννησης, τα βρέφη που να θηλάζουν αποκλειστικά, το ξαναπαίρνουν τη δέκατη ένατη με εικοστή πρώτη ημέρα ζωής. Άρα το μωράκι μας τα πήγαινε υπέροχα με την ανάπτυξή του. Το ομφαλικό του όμως κολόβωμα δεν είχε τόσο καλή όψη. Γύρω από μανταλάκι έντονη κοκκινίλα, ενώ δυο μικρές βλάβες υπήρχαν σε ένα δακτυλάκι και στη κοιλιά. Έδωσα οδηγίες για τοπική θεραπεία, μια που το μικρό ήταν σε άριστη κατάσταση, ενώ τόνισα όσο μπορούσα, την επικινδυνότητα και την ανάγκη για στενή παρακολούθηση, με επανεξέταση το αργότερο την επομένη το πρωί. Οι γονείς αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα και λίγες ώρες αργότερα, το απόγευμα της ίδιας μέρας, με πήραν τηλέφωνο ότι παρουσίασε καινούργιες βλάβες. Τους ζήτησα να έρθουν από το ιατρείο προετοιμασμένοι να φύγουν για Μονάδα Εντατικής  Νοσηλείας Νεογνών. Μέχρι να έρθουν, επικοινώνησα αρχικά με Χανιά και στη συνέχεια με Ηράκλειο, μέχρι που βρήκα που θα μπορούσε να νοσηλευτεί. Η κλινική εικόνα επιβεβαίωσε του φόβους. Το μωρό εξακολουθούσε να είναι σε άριστη κατάσταση είχε όμως δύο καινούργιες βλάβες οι οποίες δεν υπήρχαν λίγες ώρες πριν και στην όψη ταίριαζε με μολυσματικό κηρίο. Όντως το μικρό νοσηλεύτηκε για τέσσερις με πέντε μέρες, με ενδοφλέβια αντιβίωση, για την αποφυγή μικροβιαιμίας. Είναι ήδη σπίτι του, όπως με πληροφόρησαν τηλεφωνικά χθες οι γονείς του και απολαμβάνει την αγκαλιά και το γάλα της μητέρας του.
Τα γράμματα αρχίζουν να χορεύουν μέσα στην ανεμοζάλη. Κάθομαι αρκετές ώρες μπροστά στο μικρό μου κομπιούτερ. Τα παιδιά παίζουν κλέφτες και αστυνόμους, ενώ ο καυτός ήλιος αποφάσισε να δώσει σιγά-σιγά τα σκήπτρα του στη σελήνη και την πρωτοκαθεδρία στην ορχήστρα της φύσης να πάρουν οι γρύλοι.

Μου λείψατε…


Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα! 

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015

Μακάρι να μη χαθούν άλλες ψυχές στις θάλασσες μας!



Κάθομαι στη θαλπωρή του ιατρείου μου. 
Ροκ μουσική από το κομπιούτερ παντρεύεται με το κελάηδισμα
 των καναρινιών έξω από το παράθυρο. Πρωί-πρωί τους έβαλα φρέσκο νερό, λίγο μήλο και λίγο λάχανο.  


Τα παιδιά και τα μωρά εναλλάσσονται στο εξεταστήριο σαν τις φωτογραφίες των παιδιών μου  στη ψηφιακή κορνίζα. Χαρούμενα παιδιά και γονείς. Πειραζόμαστε, αστειευόμαστε.. ακόμα και ο πόνος του εμβολίου περνά στα ψιλά γράμματα. 
Το μάτι μου πέφτει συχνά πυκνά στις φωτογραφίες των δικών μου. Βαθύς αναστεναγμός ξεφεύγει από το στήθος μου. 144 φωτογραφίες στο φλασάκι και εμένα μου φαίνεται ότι συνέχεια προβάλλονται εκείνες με τα μικρά μου να παίζουν με το υγρό στοιχείο. Ο Ερμής σχεδόν από το βυθό κάποιας θάλασσας στην νότια Κρήτη μου κάνει το σήμα της νίκης. Η Χαρούλα μου, αναδύεται μέσα από τεράστιες φυσαλίδες αέρα που έχουν ξεφύγει από το στόμα και την μύτη της καθώς οδεύει προς την επιφάνεια. Ο κόμπος φτάνει στο λαιμό μου καθώς σκέφτομαι τα παιδιά που βίωσαν την θάλασσα ως τη τελευταία μακάβρια αγκαλιά στη σύντομη διαδρομή τους σε αυτόν τον κόσμο. Με δυσκολία συγκρατώ τα δάκρυα μου αλλά και το φόβο για το τι θα αντιμετωπίσω τις επόμενες μέρες. Όλα φιλτράρονται από το άγχος για το επικείμενο ταξίδι στην Μυτιλήνη.
Παρασκευή και 13 θα είμαστε εκεί με την Αλεξάνδρα. Διάβασα το μήνυμα στο facebook και δε μπορούσαμε να μην ανταποκριθούμε
«Κάνω προσωπική έκκληση και παρακαλώ θερμά, κάθε συνάδελφο Παιδίατρο που υπάρχει εδώ, να βάλει τη Λέσβο σαν πρώτη προτεραιότητα και να έρθει, έστω για δυο μέρες. Οι μικροί μας φίλοι που έρχονται από μακριά μας έχουν ανάγκη. Όχι απλή ανάγκη. Τους δολοφονούν. Το ιατρείο χρειάζεται κάλυψη Παιδιατρική από Δευτέρα. Παρακαλώ θερμά τον κάθε έναν χωριστά. Περιμένω τα pm σας.»
Πόσες φορές μας δίνεται η ευκαιρία να μετρήσουμε την ψυχή μας; Αν δεν το κάνουμε φοβάμαι πως θα αδειάσουμε μέσα μας. Δε θα έχουμε να δώσουμε τίποτα σε όσους αγαπάμε. Πρώτα στον άλλο και μετά στον εαυτό μας. Αλλιώς ο κόσμος μας μικραίνει επικίνδυνα.


Παρασκευή και 13 ο καιρός προβλέπεται αίθριος για όλο το Σαββατοκύριακο. Τι ειρωνεία; Γρουσούζικη ημερομηνία με καλό καιρό! Όλα εξαρτώνται από την οπτική γωνία που θα τα δεις. Δε θα γίνουμε μούσκεμα από την βροχή , όμως θα κατακλυστεί η παραλία από βάρκες!
«Εξήντα οχτώ βάρκες βγήκαν την επόμενη από όταν φύγαμε, εγώ είδα μέχρι τριάντα όσο ήμουν εκεί. Βάλε περισσότερα από πενήντα άτομα στην καθεμία... Όταν είναι παιδιά χωράνε περισσότερα» μου διηγείται φίλη που ήταν εκεί την περασμένη εβδομάδα. Ο καλός καιρός θα επιτρέψει σε περισσότερο κόσμο να αποτολμήσει το ταξίδι, όμως τουλάχιστον μειώνονται οι πιθανότητες για κάποιο ναυάγιο.


Που να φανταστώ ότι θα διαβάζω τα τελευταία δεδομένα για την αντιμετώπιση πνιγμού παιδιού σε αλμυρό νερό και την υποθερμία. Ποιος να μου το έλεγε ότι μετά το  πρόσφατο συνέδριο της Παγκρήτιας Παιδιατρικής και τα μαθήματα θηλασμού για έγκυες στο Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης, θα βρεθώ στους Σαμαρείτες του Ερυθρού Σταυρού του Ρεθύμνου, για να αναμοχλεύσω τις από καιρό καταχωνιασμένες γνώσεις μου στην καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση. Τριάντα καρδιακές συμπιέσεις και δύο αναπνοές, εκτός αν είναι κάτω των 8 χρονών ή λιγότερο από 25 κιλά όποτε κάνουμε δεκαπέντε και 2, και ελέγχουμε στο πρώτο λεπτό… Πήρα μαζί μου στο σπίτι για το Σαββατοκύριακο την μικρή Annie, μια κούκλα ομοίωμα βρέφους για να προπονηθώ στις μαλάξεις και στις εμφυσήσεις στόμα με στόμα. 
Εκεί, στο σεμινάριο, τα κουτσοκατάφερνα. Στο σπίτι δε μπόρεσα να βγάλω την κούκλα από τη θήκη της. Ευτυχώς χθες που την επέστρεψα και κάναμε πάλι πρακτική ένιωσα ότι τα πήγαινα καλά. Ελπίζω να μη χρειαστεί να γεφυρώσω την θεωρία με την πράξη. Εύχομαι οι εξειδικευμένες γνώσεις μου να περιοριστούν στο να εκτιμήσω κανένα παιδάκι με πυρετό ή βήχα. 
Μακάρι να ζεσταίνω και να αλλάζω ρούχα όλη τη μέρα σε παιδιά που βγαίνουν μουσκεμένα, ταλαιπωρημένα και κουρασμένα… Μακάρι να φανεί χρήσιμο μόνο το χαμόγελό μου και απλώς να καθησυχάζω αγχωμένους, φοβισμένους ανθρώπους που εκτός από κάτι ζεστό να πιούν και να φορέσουν, δε θα χρειάζονται κάτι περισσότερο. Ο "γητευτής των μωρών" με αποκαλούσαν χαϊδευτικά οι συνάδελφοι μου, όταν έκανα ειδικότητα. Ας μείνω σε αυτή μου την ιδιότητα. Να ζεσταίνω παιδικές ψυχούλες αντί να παλεύω για να τις κρατήσω κοντά μας.

Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!

Τρίτη, 4 Αυγούστου 2015

Την Περβόλα και τα μάτια σας!

 Ζεστή μέρα η σημερινή! 
Τα τζιτζίκια, σχεδόν σε ξεκουφαίνουν με το τραγούδι τους, σε ένα διαγωνισμό έντασης και διάρκειας. Κάποιες στιγμές θαρρείς ότι αρχίζουν και ξεχνούν να σταματήσουν. Όπως προστίθενται δε, όλο και περισσότερα στη συγχορδία μοιάζει η φύση ολάκερη να φωνάζει. Οι μυρωδιές της συκιάς και του πρόσφατα σκαμμένου ηλιοκαμένου χώματος, μαζί με τις παιδικές φωνές που ανταγωνίζονται το «τζιτζίκισμα», με πετάνε σε εξορμήσεις στο βυθό της μνήμης μου. Βρίσκομαι στην Καβάλα των παιδικών καλοκαιριών με τον αδερφό μου και τον ξάδερφό μας να σκαρφαλώνουμε σε βράχια και να καταλήγουμε στη θάλασσα. Βουλιάζω ακόμα πιο βαθιά στη μνήμη, στα ατέλειωτα παιχνίδια στην αυλή του πατρικού μου στην Αθήνα, με τις δύο γεροσυκίες να δεσπόζουν ακόμα και σήμερα αριστερά και δεξιά του σπιτιού. Χώμα, οσμή από σύκα και ατέλειωτο παιχνίδι, τα καλοκαίρια που πέρασα σαν παιδί και περνάνε τώρα με τη σειρά τους τα δικά μου.
Βρισκόμαστε στο κέντρο του Ρεθύμνου. Απίστευτο και όμως αληθινό. Δύο στρέμματα γης, η «Περβόλα», όπως τη γνωρίζουν οι παλιότεροι Ρεθυμνιώτες, κρυμμένη μέσα στα σπίτια της παλιάς πόλης. Πρόκειται για την πίσω αυλή ενός σπιτιού που πρέπει να έχει βιώσει στιγμές δόξας ως περβόλι. Τα τελευταία χρόνια, έχει γνωρίσει την απόλυτη εγκατάλειψη. Αγριόχορτα, ένα μέτρο ύψος, καλύπτανε το σύνολό της έκτασης. Ανάμεσά τους, παρατημένα λάστιχα ποτίσματος, σκουριασμένα εργαλεία και άλλα μεταλλικά αντικείμενα που από την πολυκαιρία δυσκολευόσουν πλέον να αναγνωρίσεις. Αποτελούσε καταφύγιο για λογιών-λογιών τρωκτικά και έντομα. Τα λίγα δέντρα που είχαν επιζήσει της εγκατάλειψης και αυτά άγρια. Κλήμα στην άκρη του τοίχου, να σκαρφαλώνει σε ένα ταλαιπωρημένο μεταλλικό στήριγμα.  Δύο ροδιές, τρεις μεγάλες συκιές να φτιάχνουν μικρές σπηλιές με τα φυλλώματά τους. Από μια λεμονιά, μανταρινιά και νερατζιά, που στα κλαδιά τους φιλοξενούν πουλιά και πεταλούδες. Ένας μικρός άγριος παράδεισος που περίμενε να τον ανακαλύψουν και να τον τιθασέψουν.
Η έμπνευση ήρθε από ένα δάσκαλο του σχολείου μας και στην υλοποίησή της συνέβαλαν ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων, ο  δήμαρχος, η εκκλησία και σίγουρα οι ιδιοκτήτες. Οι άνθρωποι που έμεναν πριν από αρκετά χρόνια στο σπίτι, έχουν προχωρήσει με το δικό τους τρόπο τη ζωή τους. Το Ρέθυμνο, με το πατρικό τους και την τεράστια αυλή του, μοιάζει προς το παρόν να μην έχει θέση σε αυτή. Έτσι, επικοινώνησε ο Δήμος μαζί τους, ζήτησε και πήρε την έγκριση για την παραχώρησή της στο σχολείο μας, ώστε να την καλλιεργήσουμε. Το σκεπτικό μας είναι να έρθουν σε άμεση επαφή με τη φύση οι μαθητές μας. Να δουν από κοντά και να ζήσουν, πως φυτεύουμε τους σπόρους στη γη, πως στη συνέχεια τη περιποιούμαστε, ώστε να αναπτυχθούν, και τελικά πως συλλέγουμε τους καρπούς για να καταλήξουν στο τραπέζι μας. Είναι τόσο μεγαλεπήβολα τα σχέδια μας, ώστε φιλοδοξούμε να τροφοδοτήσουμε με τα δικά μας κηπευτικά το συσσίτιο που απολαμβάνουν τα παιδιά του ολοήμερου. Θεσπισμένο από δεκαετίες, το συσσίτιο που προσφέρει η ενορία της Μικρής Παναγίας, στην οποία ανήκει το σχολείο μας, για τους μαθητές του ολοήμερου, έγινε στις μέρες μας χρησιμότερο από ποτέ, μια που το σκληρό πρόσωπο της οικονομικής κρίσης  αντικρίζουν αρκετές οικογένειες μας. Προσδοκούμε λοιπόν, τα παιδιά μας να τρώνε τις δικές τους ντομάτες, αγγούρια, κολοκύθια, φασόλια, πατάτες και κάθε λογής ζαρζαβατικά αλλά και φρούτα, όπως καρπούζια, πεπόνια, σύκα και ίσως σταφύλια.
Θα τα καταφέρουμε; Άγνωστο.
 Έχουμε όμως ήδη κερδίσει, δύο δασκάλους του σχολείου μας, που μέσα στο καλοκαίρι ασχολούνται με τους μαθητές τους, καθώς και αρκετούς γονείς που γνωριστήκαμε και ήρθαμε κοντά μέσα από την προσπάθειά μας να αναστήσουμε ένα περβόλι. Ελπίζουμε ότι το φθινόπωρο θα έρθουν και άλλοι 
δάσκαλοι και γονείς από το σχολείο μας. Μας συνδράμανε υπάλληλοι του δήμου και της εκκλησίας, ξεχορταριάσαμε τον τόπο, τον οργώσαμε στο κομμάτι που φυτέψαμε, και καθαρίσαμε από μπάζα και σκουριασμένα αντικείμενα τον υπόλοιπο. Κάτι περισσότερο από το ένα τρίτο το σκαλίσαμε, το φυτέψαμε, υποστηρίξαμε με καλάμια τα μικρά φυτά και φτιάξαμε σκηνές που θα ζήλευαν ινδιάνοι, όπου αναρριχώνται ήδη τα φασόλια μας. Μέχρι και σκιάχτρο σκαρώσαμε μαζί με τα παιδιά. Γιατί όλα τα κάνουμε μαζί με τα παιδιά μας και αυτό είναι το μεγαλύτερο όφελος από την ενασχόλησή μας με την «Περβόλα». Τρεις φορές την εβδομάδα, στις επτά το απόγευμα, συγκεντρώνεται μια γλυκιά συμμορία, η «Συμμορία της Περβόλας». Πιτσιρικαρία,  από έξι μέχρι δώδεκα χρονών, μαζί με γονείς και φίλους που έρχονται να γνωρίσουν από κοντά το εγχείρημα, συγκεντρωνόμαστε, φροντίζουμε τα φυτά μας, τα ξεχορταριάζουμε, τα ποτίζουμε, τα στηρίζουμε και αφού όλα μπουν σε μια σειρά, τα παιδιά αρχίζουν το παιχνίδι και οι γονείς ολοκληρώνουμε την …βρωμοδουλειά!
Αρχικά τα πρωτεία, πριν καθαρίσουμε όλη την περιοχή, την είχε το κρυφτό. Τα παιδιά, με το που μπαίναμε στην αυλή έβλεπαν τους μεγάλους, ακούγανε τις οδηγίες μας και αναλάμβαναν εκείνα να φυτέψουν στους μικρούς λάκκους ή στα αυλάκια που ανοίγαμε, τις ντοματιές, τα καρπούζια, τις πιπεριές και ότι άλλο κηπευτικό φέρναμε εμείς οι γονείς αλλά και γείτονες για την Περβόλα. Μουλιάσαμε για μερικές ώρες φασόλια, σκάψαμε ένα μικρό αυλάκι και με τα μικρά τους δακτυλάκια θάβανε στις άκρες τα φασόλια. Στην επόμενη μας μάζωξη, τα φασόλια είχαν ήδη φυτρώσει, ξεδιπλώνοντας τον μικρό κορμό τους με ένα φυλλαράκι στην άκρη σαν μια μικρή σημαία, έμβλημα της ύπαρξής τους. Παρόμοια μαγική εξέλιξη είχαν και κάτι μικρά-μικρά καλαμπόκια που ο Χαμπίμπ, ένας πιτσιρικάς από τη Συρία, είχε βάλει σε πλαστικό μπουκάλι με νερό και χώμα και είχαν πετάξει φύτρες. Φτιάξαμε στη σειρά μικρούς λάκκους, τα φυτέψαμε και τους βάλαμε για σημάδι χρωματιστά καλαμάκια. Σε λίγες μόλις μέρες, τσουπ, ξεπήδησαν δίπλα στα καλαμάκια, μικρές φύτρες καλαμποκιών. Ο ενθουσιασμός των παιδιών, συναγωνίζεται αυτόν των γονιών τους. Ειδικά τις πρώτες μέρες, τα παιδιά έριχναν μπόλικη δουλειά. Δεν είχαμε σύστημα ποτίσματος, οπότε κάναμε αλυσίδα με κουβάδες. Η Αμίρα μαζί με τη Χαρούλα μου, γεμίζανε τους κουβάδες και τα ποτιστήρια και ο Στέλιος μαζί με τον Αλή και τον Ερμή αναλάμβαναν το κουβάλημα των ποτιστηριών, καθώς άλλα παιδιά φυτεύανε.
Αφού τελειώνανε τις δουλειές, πριν καλά-καλά τα πάρουμε χαμπάρι, αρχίζανε το κρυφτό. Κάποιος τα "φιλούσε" στο κορμό ενός δένδρου και οι υπόλοιποι εξαφανίζονταν σε φυσικές κρυψώνες της Περβόλας. Τι όμορφα που ηχούσε αυτό το «φτου Ντούνια» και πόσο μαγικά έπαιζαν παιδιά από όλα τα μέρη του κόσμου. Μου θύμισε μια ιστορία με πρωταγωνιστή εμένα και ένα νήπιο αγγλάκι, που έχω ακούσει πολλές φορές να εξιστορούν οι δικοί μου. Ήμασταν λέει στο Λονδίνο και είχαμε πάει με τους γονείς μου σε ένα από τα πολλά πάρκα του. Εκεί εγώ έφυγα από κοντά τους και πριν το καταλάβουν άρχισα να παίζω με ένα άλλο μικρό παιδί που βρήκα. Παίζαμε αρκετή ώρα αλλάζοντας διάφορα παιχνίδια και η εύλογη απορία των δικών μου είναι πως καταφέρναμε να συνεννοηθούμε τη στιγμή που εγώ δε γνώριζα σχεδόν καμία λέξη στα αγγλικά. Εδώ δε πρέπει να είχα περισσότερα από δυό-τρία χρόνια που πρόβαρα τα ελληνικά μου, πόσο δε μάλλον μια ξένη γλώσσα. Το σενάριο που επέλεξε η ζωή ήταν ακόμη πιο ευφάνταστο! Ο μικρός μου φίλος, όπως πληροφορήθηκαν από την μητέρα του, ήταν από τη γέννησή του κωφός. Επικοινωνούσε μόνο με νοήματα και προφανώς αυτά ήταν και παραήταν αρκετά για να επικοινωνήσουμε ένα ελληνάκι με ένα αγγλάκι. Τι σοφία όμως κρύβεται πίσω από την μοίρα που θέλει τέσσερα παιδάκια μαζί με τη μαμά τους  να ταξιδεύουν οδικώς από τη Συρία, μέσα από τη Τουρκία, στη συνέχεια με μια βάρκα του τρόμου να περνούν στην Μυτιλήνη από όπου έρχονται στην Κρήτη για να ενωθούν με τον πατέρα της οικογένειας που είναι εδώ και περισσότερα από δέκα χρόνια στο τόπο μας. Τι παράξενα παιχνίδια του ριζικού θέλουν αυτά τα παιδάκια να παίζουν πριν από μόλις δύο μήνες στο σπίτι τους στα παράλια της Συρίας και σήμερα στην Περβόλα στο Ρέθυμνο μαζί με τα παιδιά μου. Και μοιάζουν τόσο μα τόσο χαρούμενα. Από τα πιο γλυκά παιδικά χαμόγελα, καθώς βοηθούν με τα φυτά και μετά απορροφούνται στο παιχνίδι με τους καινούργιους τους φίλους και συμμαθητές.
Τα φυτά μας ρίζωσαν και μεγάλωσαν, ενώ το πότισμα ανέλαβαν λάστιχα με τρυπούλες -μπεκάκια- σε κάθε λακκάκι. Η δουλειά μας έτσι, προς το παρόν, περιορίστηκε στο ξεχορτάριασμα και την υποστήριξη με καλάμια. Αναμένουμε την καρποφορία, με τα πρώτα δείγματα μελιτζάνας και πικραγγουριών να είναι πολλά υποσχόμενα. Τα παιδιά, βοηθούν για κανά μισάωρο και στη συνέχεια απορροφούνται από τον βασιλιά των σπορ. Μόλις καθαρίσαμε μια μικρή έκταση την οποία δε φυτέψαμε, τα παιδιά ξεχάσαν το κρυφτό και αρχίσανε το ποδόσφαιρο! Φωνούλες «γκολ», μικροπαρεξηγήσεις για φάουλ ή άουτ, γεμίζουν την Περβόλα.
Μια φωνή, μάλλον σωστότερα μια κραυγή, επισκίασε τους υπόλοιπους ήχους της Περβόλας. Γρήγορα σχηματίστηκε ένας μικρός κύκλος από παιδιά γύρω από τον Αντώνη. Τρέξαμε εκεί και οι γονείς για να βρούμε έναν  Αντώνη να κρατά με τα χέρια του, το μάτι του ουρλιάζοντας. Ρωτήσαμε τι έγινε και με τα χίλια ζόρια, ανάμεσα σε πολλές ταυτόχρονες εξιστορήσεις, καταλάβαμε ότι η μπάλα είχε σκαλώσει σε κάποιο ψηλό κλαδί στη συκιά και ο Αντώνης σκαρφάλωσε και με ένα ξύλο κατάφερε να τη ρίξει κάτω. Δε πρόλαβε όμως να πατήσει στο έδαφος και άρχισε να φωνάζει κρατώντας το μάτι του. Ο μικρός Ταρζάν στη προσπάθεια του να απεγκλωβίσει τη μπάλα από τα κλαδιά με το ξύλο, τσάκισε κάποια από τα συκόφυλλα. Το γάλα που βγάζει το δένδρο για να προφυλαχτεί, έσταξε σαν κολλύριο μέσα στο μάτι του, που ήταν ορθάνοιχτο συμβάλλοντας στην προσπάθεια απεγκλωβισμού της μπάλας. Πριν καλά-καλά συνειδητοποιήσουμε τι είχε γίνει, με όλες τις ανατριχιαστικές λεπτομέρειες τον είχαμε πάρει και κουβαλητό σχεδόν τον μεταφέραμε στο λάστιχο ποτίσματος, όπου του επέβαλα να επιτρέψει στο τρεχούμενο νερό να του ξεπλύνει το μάτι. Ενώ ο Αντώνης διαμαρτυρότανε κοσμίως, γιατί ναι μεν τον ενοχλούσε το νερό στο μάτι, όμως προφανώς τον ανακούφισε και από τον έντονο πόνο, οπότε μετρίασε κάπως τις αντιρρήσεις που αρχικά είχε θέσει, εγώ επικοινώνησα με οφθαλμίατρο. Σε λίγα λεπτά ο τελευταίος εξέταζε τον άτυχο φίλο μας και διαπίστωνε ήδη έγκαυμα πρώτου βαθμού που σίγουρα θα ήταν πολύ χειρότερο αν δεν είχαμε ρίξει εξαρχής μπόλικο νερό στο μάτι. Τρία διαφορετικά κολλύρια και συχνή περιποίηση για μερικές μέρες κυριολεκτικά έσωσαν το μάτι του μικρού. Αυτό όμως που τόνισε στους γονείς του ο οφθαλμίατρος είναι το πόσο καλό έκανε το άφθονο νερό από τα πρώτα λεπτά.

Όταν τραυματιστεί ή ερεθιστεί έντονα το μάτι απαιτεί άμεση απομάκρυνση του ερεθιστικού παράγοντα. Το καθαρό νερό για αρκετά λεπτά θα το καθαρίσει και θα το ενυδατώσει. Δε θέλει πολύ για να συμβεί το κακό, όμως συνήθως το αποφεύγεις αν αντιδράσεις έγκαιρα και ψύχραιμα.

Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα.