Δευτέρα, 26 Ιουνίου 2017

Όταν τα παιδιά πάνε κατασκήνωση

Πρώτη μας φορά φέτος κατασκήνωση! Ο Ερμής και η Χαρά, και φυσικά η καλή μου και εγώ, μετά από έντεκα ολόκληρα χρόνια, θα μείνουμε χώρια για τρεις ολόκληρες εβδομάδες! Τηλέφωνο ή άλλη ηλεκτρονική συσκευή δεν επιτρέπεται να έχουν τα παιδιά μαζί τους και η μοναδική επικοινωνία μας θα είναι μέσω καρτοτηλεφώνων που υπάρχουν στις εγκαταστάσεις της κατασκήνωσης. Τρεις εβδομάδες μακριά μας λοιπόν με μοναδικές συνευρέσεις μας δια ζώσης, μερικές ώρες τις δύο Κυριακές αυτών των εβδομάδων που μας επιτρέπουν να πάμε να τους δούμε, να τους ανανεώσουμε και τα εφόδια σε ρούχα αλλά και ότι άλλο μας ζητήσουν . Επισκεπτήριο, όπως στον στρατό κανονικά…
Ομολογώ ότι οι μέρες πριν να φύγουν τα παιδιά περνούσαν δύσκολα στο ιατρείο. Η Αννέτα, η μαία και βοηθός μου, δεν έχανε ευκαιρία να με πειράξει. Σύντομα παρέσυρε στο παιχνίδι και την Αλεξάνδρα, τη γραμματέα μου, ενώ συμμετείχαν και οι περισσότεροι από τους γονείς. Η κουβέντα στο ιατρείο για όσα με απασχολούν λειτουργεί λυτρωτικά. Κάτι σαν ψυχοθεραπεία. Κάτι σαν αυτές τις αράδες που διαβάζετε και που μου επιτρέπουν να βάλω σε μια τάξη τις σκέψεις μου αλλά και τα συναισθήματα μου. Με δουλεύανε λοιπόν κανονικά στο ιατρείο, αν και κάποιοι μου αναπτερώνανε το ηθικό όταν μοιράζονταν μαζί μου τις δικές τους εμπειρίες από κατασκήνωση. Πληροφορήθηκα για παιδιά που πήγαιναν ήδη από πολύ μικρότερες τάξεις, ενώ ακόμα και γονείς αναπολούσαν με μεγάλη λαχτάρα τις εβδομάδες που οι ίδιοι είχαν πάει στην κατασκήνωση. Έτυχε δε μια μαμά να ήταν πριν λίγα χρόνια στην συγκεκριμένη κατασκήνωση που θα πήγαιναν τα παιδιά μου και με ενθουσιασμό μου περιέγραφε τα συναισθήματα που θυμάται.

Ούτε η γυναίκα μου, ούτε εγώ δεν είχαμε πάει κατασκήνωση στα «μικράτα» μας, και έτσι, τουλάχιστον εγώ, είχα μια έντονη ανασφάλεια για το που στέλνω τα παιδιά μου. Τόσα χρόνια, σχεδόν δεν έχει περάσει μέρα που να μη τους μιλήσω έστω στο τηλέφωνο. Στην άλλη άκρη του κόσμου είμασταν, όπου η επικοινωνία μόνο εύκολη δεν ήταν και παρόλα αυτά φροντίζαμε να μιλάμε τακτικά. Τώρα; Ε! καλά δε θα πάνε και στην Κούβα, σαν να σας ακούω να σκέφτεστε, γιατί εγώ το ταξίδι μου στην Κούβα έχω κατά νου. Ποιος όμως να μου το έλεγε, ότι τελικά η επικοινωνία θα ήταν ακόμη δυσκολότερη!
Η γυναίκα μου από την άλλη, πιο ισορροπημένη συναισθηματικά από εμένα, κανόνιζε με ενθουσιασμό, όλα όσα θα μπορούσαμε να κάνουμε. Τι σινεμά, τι εκδρομές σε φαράγγια, τι βραδινό στο Αραβικό ή στο Κινέζικο, τι εξόδους με φίλους σε μπαράκια του Ρεθύμνου, τι μπάνια στην θάλασσα, τι συναυλίες;… και όλα αυτά  χωρίς να χρειάζεται ούτε να οργανώσουμε κάποιας μορφής baby-sitting , ούτε να αναγκαζόμαστε να σέρνουμε τα παιδιά μαζί μας, με το μεγάλο ενδεχόμενο της γκρίνιας να κρέμεται από επάνω μας. Γιατί τώρα εμένα όλος αυτός ο ενθουσιασμός, ο απολύτως κατανοητός από μια γυναίκα που τρελαίνεται στην δουλειά και έχει ανάγκη από μερικές ανάσες ψυχαγωγίας, με φόρτιζε περισσότερο με αρνητικά συναισθήματα σχετικά με το εγχείρημα «κατασκήνωση»; Ένιωθα σαν να αποζητούσα μια ικανή αιτία για να χωνέψω ότι δε το κάνω για εμένα αλλά κυρίως για τα παιδιά μου και η προοπτική της δυνατότητας να γράφω αμέριμνος αυτές τις αράδες με πλάκωνε με ένα είδος ενοχής…
Η απάντηση στην ανασφάλεια μου, ήρθε από τον Ερμή, μια μέρα πριν από την αναχώρηση τους. Τα παιδιά θα πήγαιναν στην κατασκήνωση την πρώτη περίοδο, δηλαδή Πέμπτη κλείνουν τα σχολεία και Παρασκευή τα παιδιά έφυγαν για την κατασκήνωση. Πέμπτη πρωί-πρωί ενώ ετοίμαζα τον καφέ μου, ακούω τον Ερμή να σηκώνεται, παρόλο που στο σχολείο θα πήγαιναν κατά τις 9 για να πάρουν τους βαθμούς τους, να χαιρετίσουν τους συμμαθητές τους και να φύγουν. Γιατί λοιπόν ο μικρός μου να σηκωθεί από τις 7, τη στιγμή που δεν έχει υποχρεώσεις; Τον βρήκα αραχτό στον καναπέ με την ταμπλέτα ανοιχτή να παρακολουθεί μια σειρά στο You-Tube! Οι παραινέσειςτόσο οι δικές μου όσο και της γυναίκας μου τύπου «πρωί-πρωί τηλεόραση βρε Ερμάκο!» ή «αφού δεν έχεις μαζέψει τα πράγματά σου για την κατασκήνωση, έλα να τα μαζέψουμε παρέα, μην τα έχεις για τελευταία στιγμή…», προσέκρουαν στον κυματοθραύστη που ακούει στο όνομα καλοκαίρι και διακοπές.
Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι τουλάχιστον τις καθημερινές που δουλεύουμε και οι δύο, αλλά και όσα από τα απογεύματα τυχαίνει να δουλεύουμε και οι δύο, ένα μεγάλο μέρος του χρόνου τους θα τον περνούσαν μπροστά σε μια οθόνη!  Όσο και αν καταφύγουν για κάποια ώρα στην πλατεία, ή βρεθεί κανένα ακόμα παιδί για να πάνε κάπου να παίξουν, ειδικά στις ώρες της ζέστης που οι έξοδοι γίνονται ανεχτές μόνο στη θάλασσα, τα παιδιά μου θα ήταν κλεισμένα στο σπίτι με πιθανότερη διασκέδαση την ηλεκτρονική ή την τηλεοπτική. Έχω έναν προσωπικό κανόνα για να διαπιστώσω κατά πόσο ένα παιδί είναι εξαρτημένο από την τηλεόραση καιτα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Αναλογίζομαι αν θα μπορούσε να περάσει τουλάχιστον 1 εβδομάδα ελεύθερη από videogamesκαι ταινίες ή σειρές, χωρίς να διαταραχτεί σημαντικά η καθημερινότητά του. Αν δηλαδή, με απασχόληση που εμπεριέχει φυσική δραστηριότητα, όπως η άθληση ή το μπάνιο στη θάλασσα, το διάβασμα και τα επιτραπέζια παιχνίδια θα μπορούσαμε να γεμίσουμε την ημέρα του παιδιού για τουλάχιστον μια εβδομάδα. Στις διακοπές μας, υπάρχουν πολλές πιθανότητες να μπορούμε να τα καταφέρουμε, μια που διαθέτουμε την πολυτέλεια του χρόνου για να ασχοληθούμε με τα παιδιά. Στη ρουτίνα όμως της καθημερινότητας, και μάλιστα μια καλοκαιρινής καθημερινότητας, χωρίς υποχρεώσεις και δραστηριότητες για να γεμίσει το εικοσιτετράωρο των παιδιών, ενώ εμείς είμαστε“businessasusual”, αυτό δυστυχώς φαντάζει αδύνατο… Είναι θλιβερό, όμως οφείλω να ομολογήσω πραγματικό, ο Ερμής μας έδειχνε κατάμουτρα ότι αφού δεν έχει τι άλλο να κάνει, θα διασκεδάσει παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια ή χαζεύοντας στην τηλεόραση.

Όμως, στην κατασκήνωση δεν επιτρέπονται οι ηλεκτρονικές συσκευές. Η καθημερινότητα των παιδιών εκεί γεμίζει με ομαδικά παιχνίδια, δημιουργίες, θέατρο, ζωγραφική και μικρές καθημερινές υποχρεώσεις όπως να φροντίζουν τα πράγματά τους και την προσωπική τους υγιεινή. Όλα αυτά λανσαρισμένα με ένα τέτοιο τρόπο ώστε να νιώθουν ότι συμμετέχουν σε κάτι διασκεδαστικό. Για παράδειγμα, παίρνει πόντους η ομάδα τους όταν είναι τακτοποιημένα τα κρεβάτια στο σπιτάκι που μένουν τα παιδιά, έτσι παρασύρονται και ζητούν και από τους πιο ακατάστατους να συμμαζευτούν ώστε να μη χάσει η ομάδα. Είναι προφανές ότι κοινωνικοποιούνται, καθώς καλούνται να επιβιώσουν σε ένα άγνωστο περιβάλλον με άγνωστα παιδιά. Δημιουργούν παρέες, γνωρίζουν καινούργιους φίλους, αναδεικνύουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες όταν χρειάζεται να νουθετήσουν, να συμβουλέψουν ή να παρηγορήσουν κάποιον. Δείχνουν τον χαρακτήρα τους όταν ανταγωνίζονται και συναγωνίζονται. Όλα αυτά, μακριά από τις προστατευτικές μας φτερούγες. Σαν μια μικρή δοκιμαστική πτήση των μικρών πουλιών μας, μακριά από τη φωλιά τους. Για να δοκιμάσουν τα φτερά τους και να προπονηθούν ώστε κάποια μέρα να τα ανοίξουν και να πετάξουν ψηλά στον δικό τους ουρανό.
Μια καθηγήτρια αναπτυξιολογίας είχε πει για τους έφηβους: τα παιδιά στην εφηβεία θα προσπαθήσουν να σας προσπεράσουν και τα περισσότερα θα τα καταφέρουν, και καλά θα κάνουν. Αν εσείς διακριτικά δεν κάνετε στην άκρη, ώστε να σας προσπεράσουν κανονικά, τότε εκείνα θα προσπεράσουν από δεξιά ή θα μπουν στο αντίθετο ρεύμα για να τα καταφέρουν.
Ήρθε η ώρα λοιπόν, μετά από έντεκα χρόνια διαρκούς παρουσίας και προστασίας, να δοκιμάσουν τα παιδιά μας τις δυνάμεις τους. Μια μικρή πρόβα για το μέλλον που τρέχει προς το μέρος μας. Η δοκιμασία όμως δεν είναι μόνο για τα παιδιά αλλά και για εμάς τους γονείς.
Παρασκευή πρωί λοιπόν, και τα μικρά μου που πια μεγαλώνουν (συνειδητά δε θέλω να γράψω ακόμα  «μεγάλωσαν»), σέρνοντας τις βαλίτσες που στην πλειοψηφία, ειδικά η Χαρούλα μου, έφτιαξαν μόνα τους, έφυγαν για την κατασκήνωση.Τους πήγε η μαμά τους μαζί με φίλη μας που επίσης εμπιστεύτηκε την κόρη της και καλή φίλη των παιδιών μου, στην κατασκήνωση. Ναι, ομολογουμένως, η Χαρούλα ξεκινούσε με ένα πλεονέκτημα μια που θα είχε μαζί της τη φίλη της την Ελπίδα, με την οποία θα ήταν στο ίδιο σπίτι και τελικά μοιράστηκαν και την ίδια κουκέτα. Μεγαλύτερη έγνοια είναι η αλήθεια ότι είχαμε για τον Ερμή και για το πως θα τα καταφέρει να προσαρμοστεί σε ένα καινούργιο περιβάλλον, μόνος του σε ένα σπιτάκι με άλλα 11 παιδιά! Από ότι φάνηκε στην πράξη, μάλλον το outsider τα κατάφερε καλύτερα και από τους τρεις. Βρήκε το σπίτι στην γειτονιά των κοριτσιών και επέλεξε κρεβάτι στην μέση του δωματίου. Δεν έπιασε κάποια ακρούλα, που πιθανά θα υποδήλωνε άγχος και ανησυχία, αλλά το κάτω κρεβάτι σε κουκέτα μόλις μπαίνεις στο δωμάτιο, μες στη μέση, πράξη που μάλλον υποδηλώνει αυτοπεποίθηση. Όντως, και οι επόμενες μέρες αυτό έδειξαν, μια που από το δικό του δωμάτιο τρία παιδιά εγκατέλειψαν την προσπάθεια, επιστρέφοντας στο σπίτι τους, ενώ στο σπιτάκι υπήρχαν δύο παρέες των τεσσάρων παιδιών που ήδη γνωρίζονταν και με τους οποίους ο μικρός μου δε φάνηκε να αντιμετωπίζει πρόβλημα εγκλιματισμού και ενσωμάτωσης. Να έπαιξε τον ρόλο της και η δυάδα των κοριτσιών που κατοικοεδρεύουν στην ίδια γειτονιά; Πιθανώς, πάντως και εκείνες διατήρησαν την αυτονομία του χαρακτήρα τους, παρόλο που μοιράζονται τις μικρές δουλειές της καθημερινότητας και την παρέα που κάνουν πριν κοιμηθούν αλλά και μόλις ξυπνήσουν μέχρι να σηκωθούν και οι άλλες. Η διαφορά φάνηκε κυρίως σε κάτι που τέσταρε τη δική μας ψυχολογία.
Όπως έγραψα παραπάνω η δοκιμασία δεν είναι μόνο για τα παιδιά. Αρχικά πίστευα ότι θα ήταν ένα μικρό δείγμα της ζωής που μας περιμένει μετά από καμιά επταετία, όταν τα παιδιά μας θα ενηλικιωθούν και θα ακολουθήσουν το δρόμο τους. Μια ματιά στο μέλλον μας χωρίς τα παιδιά. Τα πράγματα το Σάββατο αλλά και την Κυριακή εξελίχθηκαν σύμφωνα με το εντατικό πρόγραμμα διασκέδασης που είχε εμπνευστεί η καλή μου. Βόλτα με ποδήλατο, μπάνιο στη θάλασσα, σινεμά, εκδρομή στο Αγιοφάραγγο, βραδινή έξοδος με φίλους. Όλα υπέροχα, υπό τη σκιά όμως του στερητικού συνδρόμου της πλήρους άγνοιας για το τι κάνουν τα παιδιά μας. Το τηλέφωνο δεν επιτρέπεται στην κατασκήνωση, επιτρέπονται τηλεκάρτες και η επικοινωνία είναι μονόδρομη, όποτε το επιθυμούν τα παιδιά. Πέρασε λοιπόν η Παρασκευή, ήρθε το Σάββατο και εγώ ομολογώ δε κρατήθηκα πήρα τηλέφωνο στους υπεύθυνους για να ρωτήσω αν υπάρχει κάποιος κανόνας, σύμφωνα με τον οποίο τα παιδιά δεν επιτρέπεται να πάρουν τηλέφωνο. Καταλαβαίνετε τώρα, μη περιμένω άδικα. Με καθησύχασαν πως για να μην παίρνουν σημαίνει ότι περνάνε καλά, οπότε και εδώ, ότι ισχύει συνήθως στην ιατρική,“no news, good news”.
Έρχεται η Κυριακή και η εκδρομή στο Αγιοφάραγγο, όπου το τηλέφωνο, που δυσκολεύεται τα μάλα να βρει σήμα, με αναγκάζει να επικοινωνήσω με τη μαμά της Ελπίδας ώστε αν πάρουν τηλέφωνο τα παιδιά και δεν μας βρούνε, να τους ζητήσει να δοκιμάσουν το απόγευμα. Η απάντηση ήρθε με sms: «επικοινώνησα με κατασκήνωση και τα καρτοτηλέφωνα ανοίγουν από αύριο». Ήρθε λοιπόν και το αύριο, η Δευτέρα δηλαδή, όταν και συμπληρώναμε ήδη τρία εικοσιτετράωρα και βαδίζαμε στο τέταρτο, χωρίς επικοινωνία με τα παιδιά. Να είναι καλά μια μητέρα που με ενημέρωσε ότι η ίδια πήγανε κοντά 7 χρόνια στην συγκεκριμένη κατασκήνωση, ότι περνούσε αξέχαστα και πως αν είναι να πάρουν τηλέφωνο τα παιδιά, μη περιμένω να πάρουν πριν το απόγευμα γιατί η μέρα τους γεμίζει δραστηριότητες. Όπως σας ανέφερα και παραπάνω, ότι με απασχολεί το μοιράζομαι με τους γονείς των παιδιών που παρακολουθώ στο γραφείο. Πέραν της ψυχοθεραπείας, συχνά βρίσκω και απαντήσεις ή λύσεις σε όσα με απασχολούν. Κέρδισα λοιπόν μερικές ώρες ηρεμίας. Το βράδυ όμως, κατά τις εννιά δε κρατήθηκα και πήρα τηλέφωνο, για να με καθησυχάσουν εκ νέου, εξηγώντας μου ότι την πρώτη μέρα, συνήθως παίρνουν τηλέφωνο τα παιδιά που έχουμε πρόβλημα και έχουν ανάγκη να μιλήσουν με τους δικούς τους, ότι αν ήθελα μπορούσαν να τους φωνάξουν από τα μεγάφωνα, όμως ήταν στο θέατρο και πιθανά δε θα ακούγανε. Όχι! Σε καμία περίπτωση δεν ήθελα να τους φωνάξουν από τα μεγάφωνα, δεν ήθελα να τους κάνω να νιώσουν άβολα… άλλωστε, κατάλαβα ότι και πάλι: “no news, good news”.
Εμένα όμως με ζώσανε τα φίδια… Τι σημαίνει όλα καλά; Ο.Κ. ευχάριστο το ότι περνάνε καλά, όμως αυτό ήταν; Τον μπαμπά τον ξεχάσαμε; Σαν να διαβάζω για ακόμα μια φορά τη σκέψη σας, και σας προλαβαίνω για να σας δώσω τα χίλια δίκια. Το πρόβλημα, όπως άλλωστε και αποδείχθηκε αργότερα, το είχα εγώ και όχι τα παιδιά μου. Μου έλειπαν και έβρισκα χίλιες δυο δικαιολογίες και ερμηνείες. Να με παίρνουν και όταν είναι καλά για να μου λένε απλά ότι είναι καλά… τι πάει να πει δηλαδή, αφού είναι καλά δε χρειάζεται να πάρουν τηλέφωνο; Και τελικά η Χαρούλα μου, έκανε τη διαφορά και πήρε τηλέφωνο την Τρίτη το μεσημέρι:
-Μπαμπά, περνάμε τέλεια!!!
-Είστε καλά μωρό μου;
-Ναι, ναι! Είναι πολύ ωραία…
-Γιατί δε μας πήρατε τηλέφωνο τόσες μέρες;
-Πρέπει να φύγουμε από τα αθλήματα και έχει ουρά στο τηλέφωνο.. οι άλλοι παίζουν τώρα!
-Καλά μωρό μου, αν περιμένουν και άλλοι και δε προλαβαίνεις θα πω εγώ στη μαμά ότι πήρες και αύριο πες στον Ερμή να τηλεφωνήσει εκείνος τη μαμά εντάξει; Α! και πες και στην Ελπίδα να πάρει τους δικούς της….
-Ναι μπαμπά, σε αγαπώ!
Εμένα σχεδόν με πήραν τα ζουμιά, παρόλο που ήμουν στο ιατρείο, ενώ το Χαρουλάκι μου πρόλαβε και πήρε τηλέφωνο και τη μαμά της… Την επόμενη μου τηλεφώνησαν και οι δύο, μίλησα στην αρχή με την Χαρά και στη συνέχεια άκουσα στο ακουστικό και έναν βραχνιασμένο Ερμή, εξίσου ευχαριστημένο. Τέλος, προχθές, πήρε η Χαρά τη μαμά της για να της διαβάσει τη λίστα με τα πράγματα που ήθελε να της φέρουμε.
Σήμερα το πρωί, Κυριακή, μετά από εννιά μέρες μακριά τους, επισκεφτήκαμε τα παιδιά μας. Κανονικό επισκεπτήριο. Μας ξενάγησαν στους χώρους της κατασκήνωσης, μας έδωσαν τα άπλυτα και τους δώσαμε ότι μας είχαν παραγγείλει. Ήταν μια χαρά, ενθουσιασμένα, γεμάτα καινούργιες εμπειρίες. Μας διηγηθήκανε τα παιχνίδια, τις γνωριμίες, τις λεπτομέρειες της εκεί καθημερινότητάς τους και τις πρώτες βόλτες τους στα μονοπάτια της εφηβικής τους αυτονομίας, που βρίσκεται προ των πυλών! Τους μεταφέραμε κάποια μικρά νέα από το σπιτικό μας, όπου διακρίναμε για λίγο τη λάμψη της νοσταλγίας στα ματάκια τους. Κάποια στιγμή ο Ερμής πέταξε, με παίρνετε σπίτι; Μου λείπει ο Τζιτζιφιόγκος (ο παπαγάλος του) ενώ η Χαρά μου είχε αρπάξει το χέρι και έκανε ότι δεν ήθελε να το αφήσει από την αγκαλιά της καθώς πλησιάζαμε στην πύλη της κατασκήνωσης, επιστρέφοντας από τη σύντομη βόλτα που πήγαμε για να φάμε μεσημεριανό όλοι μαζί παρέα. Μάλιστα, επέστρεψε για να μου σκάσει ένα φιλί αφού είχαν ήδη περάσει την πύλη. Καθώς όμως προχωρούσαν προς τα σπιτάκια που τους φιλοξενούσαν, έμοιαζαν πλήρως απορροφημένα από όσα συζητούσαν και δε γύρισαν να με ξαναδούν. Καλά έκαναν. Αυτό ήταν το επιθυμητό και ο στόχος, τα παιδιά μας να περνάνε καλά, να σταθούν στα πόδια τους και να ζήσουν ένα καλοκαίρι γεμάτο παιχνίδι, δράση και εμπειρίες. Όλα δείχνουν ότι το έχουν καταφέρει και όσο πιο σύντομα το καταλάβουμε τόσο καλύτερο για εμάς και τα παιδιά μας. Τώρα, πότε θα βρουν το χρόνο να μας ξαναπάρουν τηλέφωνο; Δεν το ξέρω, όμως πλέον πιστεύω ότι είναι δευτερεύον και δικό μου πρόβλημα, όχι δικό τους. Επιλέξαμε να τους ρίξουμε στα βαθιά και εκείνα κολυμπάνε μια χαρά. Θα βρει και η επικοινωνία τον δρόμο της.
Το βασικότερο είναι…


Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα! 

Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Σκέψεις με αφορμή την αμφισβήτηση των εμβολίων και τι μπορεί πραγματικά να κρύβει...

Η ιλαρά σαρώνει την Ευρώπη!
Μια ανθρωπονόσος, δηλαδή μια αρρώστια που προκαλείται από ιό
που τον φιλοξενεί μόνο ο άνθρωπος! Άρα, όπως και με την ευλογιά, αφού έχουμε το εμβόλιο μπορούμε να την εξαφανίσουμε από το πλανήτη. Εμείς όμως προτιμάμε να της επιτρέπουμε να μας γελά κατάμουτρα. Να βρίσκει ευκαιρία και να εξαπλώνεται σαν φωτιά σε ξερά χόρτα, από χώρα σε χώρα, όπου της δίνουμε την δυνατότητα, όπου δηλαδή η εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού είναι μικρότερη του 95%. Πρακτικά, για να μην επιτρέψουμε στην ιλαρά να διαδοθεί, ώστε να μη κινδυνεύουμε εμείς και τα παιδιά μας, πρέπει να έχουν εμβολιαστεί περισσότεροι από εννιά στους δέκα κατοίκους. Η μεταδοτικότητα είναι τόσο μεγάλη, που έστω και ένας ή δύο στους δέκα να μην έχουν εμβολιαστεί, το πιθανότερο είναι ότι η ιλαρά θα κατορθώσει να τους ξετρυπώσει…
Ανακαλώ στη μνήμη μου το διάλογο με τη βοηθό μου στο ιατρείο:
- Νίκο, ξέρεις ποιόν συνάντησα προχθές στην παραλία; Τον Κώστα, τον πατέρα της Μελίνας… Ξέρεις τι μου είπε; Ότι σκέφτεται να σταματήσει τα εμβόλια στη μικρή…
Τέτοια και άλλα παρόμοια είναι που μου μαυρίζουν την ημέρα. Τι φταίει η μικρή; αναρωτιέμαι. Θυμώνω στιγμιαία με το καταραμένο το διαδίκτυο! Όμως τι φταίει και το διαδίκτυο; Είναι το ίδιο με το να κατηγορείς τη φωτιά που ο άλλος αντί να τη χρησιμοποιεί για να ζεσταθεί, έκαψε το χέρι του.
Μου έρχεται στο μυαλό μια ιστορία που μου διηγήθηκε γνωστή παιδίατρος-λοιμοξιολόγος. Καθ’ οδόν από το αεροδρόμιο προς το συνεδριακό χώρο, της έπιασε κουβέντα ο ταξιτζής που τη μετέφερε. Χωρίς να ξέρει με ποια μιλούσε, μόλις άκουσε ότι πρόκειται για παιδίατρο, ένιωσε την ανάγκη να της εξομολογηθεί ότι εκείνος δεν κάνει εμβόλια στα παιδιά του. Όταν τον ρώτησε για ποιο λόγο, εκείνος της απάντησε με ύφος βαθιά ψαγμένου στο θέμα: «Έχεις γκουγκλάρει ποτέ [εμβόλια και αυτισμός];» για να λάβει την πληρωμένη απάντηση της συναδέλφου μου:
- Έχεις γκουγκλάρει ποτέ [ταξιτζής και αυτισμός];
Το έκανα μόλις και μου προέκυψαν 28.800 αναφορές!
Πάντοτε υπήρχαν εκείνοι που πίστευαν ότι ήξεραν καλύτερα από όλους τους άλλους. Ακόμα και για θέματα που απέχουν από το γνωσιακό αντικείμενο των σπουδών τους, αν έχουν σπουδάσει κάτι. Από τη δημιουργία των εμβολίων, παράλληλα γεννήθηκε και ο προβληματισμός, που γρήγορα εξελίχθηκε σε αντίδραση και τελικά σκοταδισμό.
Χωρίς ιδιαίτερα επιχειρήματα, πατώντας σε ερωτήματα που δεν έχουν ακόμη απαντηθεί από την ιατρική και κυρίως βγάζοντας αυθαίρετα συμπεράσματα. Υποστηρίζουν ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό, σκλήρυνση κατά πλάκας, καρκινικούς όγκους και μια σειρά άλλες ασθένειες για τις οποίες δεν έχουμε ακόμα όλα τα κομμάτια του παζλ για να το λύσουμε. Άλλοι πάλι, κατηγορούν τις ουσίες που χρησιμοποιούμε για να κάνουμε τα εμβόλια πιο ασφαλή, τι ειρωνεία; Όλα αυτά, υπό το πέπλο συνομωσιών που κρύβουν τις χειρότερες των προθέσεων και που βέβαια, έχουν συμπαρασύρει τη πλειοψηφία των επιστημόνων, είτε λόγω αφέλειας, είτε επειδή οι περισσότεροι έχουμε κάποιο όφελος και συμμετέχουμε στην παγκόσμια συνομωσία. Οι περισσότεροι εν ολίγοις παιδίατροι, που κάνουμε εμβόλια στα παιδιά μας, είμαστε είτε ξεγελασμένοι, είτε ανήθικοι!
Υπάρχουν όμως και οι «ήρωες». Οι επιστήμονες ή γιατροί ή όπως αλλιώς αυτοαποκαλούνται,  που έχουν τη γνώση αλλά κυρίως το θάρρος, να στρέφονται εναντίον των εμβολίων. Να βγάζουν λόγους, διαλέξεις και βιβλία όπου αποκαλύπτουν τι πραγματικά κρύβεται πίσω από τα εμβόλια! Αλλοδαποί αλλά και ημεδαποί, εκμεταλλευόμενοι και τις απύθμενες δυνατότητες επικοινωνίας που προσφέρει το internet, εισβάλουν ανά πάσα στιγμή στην οθόνη μας για να μας «ενημερώσουν». Άνθρωποι που δούλεψαν στις φαρμακοβιομηχανίες, όμως οι τύψεις τους έπνιξαν, και αποφάσισαν να ξεσκεπάσουν τη σκευωρία. Βέβαια, δε μπορούν να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους, επειδή θα χάσουν την σύνταξη από την δολοφόνο-φαρμακοβιομηχανία την οποία τόσα χρόνια υπηρετούσαν. Έχει κυκλοφορήσει ευρέως ένα τέτοιο e-mail, που καλούσε όσους πιστούς να εμπιστευτούν έναν «επιστήμονα» αγνώστων στοιχείων, που συνέπραττε για χρόνια στη διασπορά του κακού για το κέρδος και που το ηθικό βάρος τον έσπρωξε να μοιραστεί την αμαρτία του, συνεχίζοντας όμως να τρέφεται από τους κακούς… Από την άλλη υπάρχουν «επιστήμονες», που διαλαλούν την ταυτότητά τους, ενδεδυμένοι μανδύα με άγνωστες στους περισσότερες εξειδικεύσεις, με έδρα σε διάφορα πανεπιστήμια, που γυρίζουν ανά τον κόσμο κάνοντας διαλέξεις για την αλήθεια πίσω από τα εμβόλια. Μια αλήθεια, συχνά αναμεμιγμένη με εθνικισμό και λίγο από θρησκεία, εξασφαλίζοντας έτσι υπερασπιστές και συμμάχους σε θύλακες φανατικών.  
Όποτε με ρωτούν τη γνώμη μου για το ποιόν κάποιου τέτοιου διαδικτυακού star του σκεπτικισμού και της αμφισβήτησης των εμβολίων, ανακαλώ μια «προσωπικότητα» από τα φοιτητικά μου χρόνια.
Στο δεύτερο έτος της ιατρικής, πληροφορήθηκα την ύπαρξη ενός Ισραηλινού συμφοιτητή  ονόματι David Adison. Ήταν πάντοτε καλοντυμένος και συνήθως κρατούσε και διάβαζε κάποια αγγλόφωνη εφημερίδα. Αρχικά, δε με είχε απασχολήσει ιδιαίτερα μια που δε βρισκόμασταν στις ίδιες παρέες. Έτυχε όμως, προς το τέλος του έτους, να εξεταστούμε μαζί στο μάθημα της βιολογίας. Όπως περιμέναμε τη σειρά μας για να μας φωνάξει ο καθηγητής, και ενώ οι περισσότεροι παλεύαμε με τον πανικό μας και εκτονώναμε την αγωνία μας στη καλύτερη των περιπτώσεων στα νύχια μας, ο συμφοιτητής μας με αγέρωχο ύφος καθόταν ψύχραιμος και διάβαζε την εφημερίδα του. Η φήμη που μου μεταφέρανε, ήταν πως είναι ο ιατρός της Καναδικής πρεσβείας και το στυλ του, απέπνεε τη σιγουριά κάποιου έμπειρου, που παρόμοιες διαδικασίες της είχε για πλάκα.
Το ψαρωτικό ύφος αρκετών καρδιναλίων το διατήρησε και κατά τη διάρκεια της εξέτασης του, στην οποία είχα την ατυχία να είμαι μάρτυρας. Μπαίναμε στην αίθουσα τρεις-τρεις, όπου ο καθηγητής μας περίμενε για να μας εξετάσει. Η δική μου τριάδα είχε πρώτο τον David Adison. Απαντούσε στον καθηγητή σε άψογα αγγλικά, με μια μοναδική προφορά και με ένα στυλ, λες και οι ρόλοι είχαν αντιστραφεί και εκείνος ήταν ο καθηγητής. Οι ερωτήσεις του πραγματικού καθηγητή, ηχούσαν σαν απορίες, τις οποίες είχε κληθεί να λύσει ο φωστήρας. Αυτά που άκουγα, κατανοώντας στην εντέλεια τι έλεγε καλυμμένα από την προφορά και το ύφος, μου είχαν σηκώσει, είμαι σίγουρος, τις τρίχες του κεφαλιού μου, που τότε είχα πολλές. Το αποκορύφωμα της εξέτασης ήταν η εύρεση πυρήνα, στα προκαρυωτικά κύτταρα. Χωρίς να είσαι διάνοια στη βιολογία αυτό το γνωρίζεις, μια που τα προκαρυωτικά είναι εξ ορισμού, τα κύτταρα που σε αντίθεση με τα ευκαριωτικά, δεν έχουν σχηματισμένο πυρήνα. Εμβρόντητος παρακολουθούσα τον καθηγητή να συνεχίζει τις ερωτήσεις, με όλο και πιο σπασμένα αγγλικά, για να δέχεται ακατάληπτες επιστημονικά απαντήσεις σε άπταιστα αγγλικά. Ήταν σχεδόν σαν ένα θέατρο παραλόγου μια που ο πραγματικός καθηγητής και κριτής, έμοιαζε να φοβάται ότι εκείνος φταίει που δεν αρθρώνει σωστά τις ερωτήσεις ή ότι στην τελική, αδυνατεί να κατανοήσει τις αψεγάδιαστες απαντήσεις, πιθανά επειδή δεν κατείχε τόσο καλά τη γλώσσα, την οποία ο εξεταζόμενος κυριολεκτικά έπαιζε στα δάκτυλα. Αντί λοιπόν, από τη δεύτερη κιόλας απάντηση να αποχωρήσει ο κύριος David με σκυμμένο το κεφάλι για να πάει να ανοίξει εκτός από την εφημερίδα και κανένα βιβλίο βιολογίας, αντιθέτως μετά από μερικά βασανιστικά λεπτά και αρκετές παύσεις, κατά τις οποίες ο εξεταστής σίγουρα σκεφτόταν «δεν μπορεί να άκουσα αυτό που νομίζω ότι άκουσα», τελικά σα να τον είχε υπνωτίσει ο εξεταζόμενος, του δίνει το βαθμό της βάσης. Συνεχίζοντας την υποκριτική ανωτερότητα, ο φοιτητής καταδέχθηκε να χαιρετήσει δια χειραψίας και αποχώρησε. Αν κάποιος, παρακολουθούσε τη σκηνή χωρίς να μπορεί ακούσει τους διαλόγους, ή έστω να καταλάβει τι πραγματευόντουσαν, θα μπορούσε να του έχει γεννηθεί η αίσθηση ότι ο αποχωρών φοιτητής, αδικήθηκε κατάφορα από τον κατώτερο για τις περιστάσεις καθηγητή. Εγώ όμως, που ήμουν εκτός από αυτόπτης, και αυτήκοος μάρτυρας και κατάλαβα πολύ καλά τι παίχτηκε, απογοητεύτηκα. Πέρασα σχεδόν με άριστα και ήταν από τις χειρότερες εξετάσεις μου.
Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας, μετά από αυτή την εξεταστική, εξαφανίστηκε. Δε παρουσιάστηκε στην έναρξη του τρίτου έτους και σιγά-σιγά ξέχασα τελείως την ύπαρξή του. Άλλο που δεν ήθελα δηλαδή γιατί σιχαίνομαι τους κάλπηδες. Κάποια στιγμή προς το τέλος του τρίτου έτους, με πλησιάζει καλός φίλος και συμφοιτητής επίσης από το Ισραήλ, κρατώντας μια εφημερίδα. Με χαιρέτησε και μου έδειξε μια φωτογραφία στην πρώτη σελίδα μεγάλης εφημερίδας της πατρίδας του, ρωτώντας με αν μου θυμίζει κάτι ο εικονιζόμενος. Ομολογώ ότι μετά από τόσο καιρό το πρόσωπο που αποτυπωνόταν στο χαρτί δεν μου έλεγε τίποτα…
- It is David Adison! You remember, David from last year… (Είναι ο David Adison! Τον θυμάσαι τον David, από πέρσι…)
Άρχισε να μου διαβάζει μεταφράζοντας το άρθρο από τα εβραϊκά στα αγγλικά.
Ο «Τάδε-Τάδε» ή αλλιώς γνωστός και ως … ακολούθησαν μερικά ονόματα ανάμεσα στα οποία και David Adison, συνελήφθη από την αστυνομία του Τελ-Αβίβ αφού ακολούθησαν τα ίχνη κλεμμένων πιστωτικών καρτών που ανήκαν σε εργαζόμενους στο μεγαλύτερο νοσοκομείο της πόλης. Ο «Τάδε-Τάδε» εργαζόταν στο συγκεκριμένο νοσοκομείο, προσποιούμενος τον εντατικολόγο που ήταν επιφορτισμένος να αποφασίζει ποιος από τους νοσηλευόμενους στην Μονάδα Εντατικής Θεραπείας που πιθανά χρειαζόταν χειρουργείο, ήταν σε κατάσταση για να χειρουργηθεί. Φανταστείτε, στους πιο βαριά ασθενείς στο μεγαλύτερο νοσοκομείο του Ισραήλ, οι οποίοι είχαν ανάγκη κάποιας επείγουσας επέμβασης, αποφάσιζε ο κύριος, αν θα τα καταφέρουν. Το άρθρο κατέληγε, ο «Τάδε-Τάδε» είναι γνωστός στις αρχές, γιατί όταν υπηρετούσε τη θητεία του στον ισραηλινό στρατό σε κάποια αποστολή είχε προσποιηθεί τον …πιλότο!    


Τον David Adison και τη ψυχοπαθολογία του θυμάμαι, κάθε φορά που αντικρύζω κάποιον να  διατείνεται πως γνωρίζει την αλήθεια που κρύβεται εδώ και περισσότερα από 200 χρόνια πίσω από τα εμβόλια. Αρκεί μερικές αράδες από τους λόγους του να ακούσεις, και αν έχεις την παραμικρή σχέση με την ιατρική, τη βιολογία ή κάποια παρεμφερή επιστήμη, μπορείς να υποψιαστείς ότι βρίσκεσαι μπροστά στον Έλληνα David Adison. Στον υπαρκτό πρωταγωνιστή του έργου “Catch me if you can”.



Μου έρχεται, όπως τότε, πριν από χρόνια, στο μάθημα της βιολογίας, να φωνάξω καλά δε βλέπετε ότι ο "Βασιλιάς είναι γυμνός"; Δε διακρίνετε τον σύγχρονο ποιητή φαμφάρα μέσα από τη φαυλότητα των λόγων του;  Όμως δυστυχώς, συχνά βλέπουμε αυτό που θέλουμε ενδόμυχα να δούμε. Ικανοποιούμε την ανασφάλεια μας, απορρίπτοντας την επιστημονική άποψη, την οποία συχνά δε μπορούμε να κατανοήσουμε, ως την επιβεβλημένη και βρίσκουμε καταφύγιο σε εναλλακτικές, παραϊατρικές λύσεις, που ταιριάζουν περισσότερο με τη δική μας άποψη. Έχουμε τη ψευδαίσθηση ότι σπάμε τα δεσμά του κοπαδιού και κάνουμε αυτό που εμείς επιλέγουμε για τον εαυτό μας και το παιδί μας. Καταλήγουμε να λαμβάνουμε αποφάσεις για σοβαρά θέματα όπως το αν και πως θα εμβολιαστούμε, επηρεασμένοι από ημιμαθείς ή πλήρως άσχετους με την τεχνολογία και τη δράση των εμβολίων. Για ότι δε γνωρίζουμε οφείλουμε να εμπιστευτούμε όσους έχουν τα εχέγγυα της γνώσης. Αναρωτιέμαι αν προτιμάμε να εμπιστευτούμε συγγράμματα παιδιατρικής, εθνικές ή και διεθνείς εταιρείες λοιμοξιολογίας ή παιδιατρικής, και παγκόσμιας αποδοχής οργανισμούς όπως αυτός της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, του CDC (αμερικάνικο ή ευρωπαϊκό) δηλαδή του αντίστοιχου δικού μας ΚΕΕΛΠΝΟ και πανεπιστημιακά ιδρύματα και νοσοκομεία που εμπιστεύονται εδώ και πολλές δεκαετίες τα εμβόλια ή να εμπιστευτούμε τρομολάγνα site από το διαδύκτιο με αμφιβόλου ποιότητας και κινήτρων  παραπληροφόρηση. Πιο απλά, όχι απλοϊκά, παίρνετε σοβαρές αποφάσεις για την υγεία του παιδιού σας επηρεασμένοι όχι από το γιατρό σας που γνωρίζετε και εμπιστεύεστε, αλλά από αγνώστους στο διαδύκτιο που μπορεί να κρύβουν από ψυχοπαθολογίες και κόμπλεξ μέχρι πολιτικά, θρησκευτικά ή και οικονομικά συμφέροντα.
Μήπως θα έπρεπε να αναθεωρήσετε την άποψή σας για τη συνωμοσιολογία;
Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!

Τρίτη, 7 Μαρτίου 2017

Με αφορμή μια «γλυκιά» πρακτική, συζήτηση για την παιδική παχυσαρκία με ολίγον από θηλασμό και μια πρέζα εμβόλια…

Η μαμά μας λείπει για λίγες μέρες στην Αθήνα. Μόνος με τα διδυμάκια μου λοιπόν, για όλο το Παρασκευοσαββατοκύριακο!
Σάββατο βράδυ και χουχουλιάζουμε στον καναπέ χαζεύοντας μια ταινία. Η εκπληκτική  μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα γεμίζει το δωμάτιο, καθώς δύο γυναικεία στήθη και ένα μωρό μονοπωλούν την οθόνη. Το μωρό αρνείται να προσεγγίσει το στήθος παρόλο που κλαίει και δείχνει πεινασμένο. Στις επόμενες σκηνές το στήθος προσφέρεται πασπαλισμένο με ζάχαρη και το μωρό προσγειώνεται ευτυχισμένο πάνω του. Να ήταν κάποια πρακτική του περασμένου αιώνα; Έχω ακούσει ότι παλιά μελώνανε την πιπίλα για να τη μάθει το μωρό, όμως για το στήθος δε το ξέρω. Οι σκηνές προχωράνε και ο φιλόσοφος παππούς, καθώς μυεί τον εγγονό του στα μυστικά των μπαχαρικών αλλά και των άστρων, παρομοιάζει τον ήλιο με το πιπέρι που καίει, και τη γη μας με το αλάτι, που δίνει νόημα στη ζωή. Να το και το τρίτο απαγορευμένο συστατικό της βρεφικής διατροφής!
Ζάχαρη, μέλι και αλάτι…
Κάτω του έτους, η ζάχαρη προδιαθέτει σε παχυσαρκία, το αλάτι ζορίζει τα νεφρά και το μέλι κρύβει μέσα του τον Βάκιλο της Αλλαντίασης, ένα μικρόβιο που σε κάποιες περιπτώσεις καταφέρνει να διαφύγει από την άμυνα του στομαχιού του μωρού, που η φύση επιλέγει να είναι πιο αλκαλικό από αυτό του ενήλικα.
Το υπέροχο έργο «Πολίτικη Κουζίνα» το έχω ήδη απολαύσει στον κινηματογράφο, όμως διαβάζοντας τις αντιδράσεις των μικρών μου καθώς το παρακολουθούμε παρέα, αποκτά μια νέα διάσταση.
«Να η Αγιά Σοφιά!» πετάγεται ο Ερμής που φέτος έμαθαν για τη δημιουργία της στην ιστορία του σχολείου. Εικόνες από μια άλλη εποχή, από άλλες κουλτούρες και θρησκείες. Από άλλες προσφυγιές! Από τότε που τους Έλληνες στην Τουρκία τους έδιωχναν επειδή ήταν Έλληνες και στην Ελλάδα επειδή τους φωνάζανε Τούρκους!
Ένας μουφτής διαλαλεί από το μιναρέ την πίστη του προς τον Αλάχ και εγώ αρπάζω την ευκαιρία να κάνω το διεθνιστικό μου μάθημα, λέγοντας ότι ο μουφτής είναι ο αντίστοιχος ιερέας για τους μουσουλμάνους, για να με διακόψει η Χαρά μου ενημερώνοντάς με ότι το ξέρουν.
-          -Και τι κάνει επάνω στον μιναρέ εξυπνούλα μου; Μιναρέ έχουμε και εμείς στο Ρέθυμνο. Μουφτή όμως όχι.
-         
- Προσεύχεται στον Αλάχ! Και ο Μουσταφά όταν πιάνει έτσι τα αυτιά του και φωνάζει, μοιάζει πολύ με αυτόν τον μουφτή… έχει δυνατή και ωραία φωνή ο Μουσταφά!

Με αποστόμωσε η μικρή μου, που μπορεί να μην έχει γνωρίσει από κοντά μουφτή, όμως είναι φίλη με τον Μουσταφά, που πρόλαβε να ζήσει στη Συρία πριν ο πόλεμος και η προσφυγιά τον οδηγήσουν στον τόπο μας. Τι όμορφο ανάχωμα στη ξενοφοβία η φιλία των παιδιών!

Αυτές τις μέρες μεγαλώνω στο ιατρείο μου, τα μωρά τουλάχιστον τριών διαφορετικών ζευγαριών Ελλήνων-Τούρκων. Όποτε έρχονται και μου δίνεται η ευκαιρία, πειραματίζομαι με λέξεις που γνωρίζω από την Καβάλα και τους συγγενείς μου από τον πατέρα μου, όπως «τζιέριμ»,«γιαβρίμ» και «ταμάμ». Προφέρω λίγο πιο παχιά τα σύμφωνα και κάνω διάλογο με τα μωράκια κάτω από το γελαστό βλέμμα των γονιών. Τσεκάρω τη γνησιότητα λέξεων όπως το «φελέκι» που χρησιμοποίησα από μέσα μου, τις προάλλες όταν καλός φίλος αποφάσισε να δαιμονοποιήσει το αθώο μπισκοτάκι που δίνω στα παιδιά στο ιατρείο. Φελέκι, είναι η τύχη, και προέρχεται από το τούρκικο felek. Όταν λοιπόν βλέπω τις ορδές των φανατικών να υπερθεματίζουν για τη ζημιά που προκαλούν τα μπισκοτάκια που δίνω για να καλοπιάσω τα παιδιά, το πρώτο που μου ήρθε στο μυαλό και τσέκαρα τι σημαίνει ήταν «το φελέκι μου μέσα…».
Αφού πρώτα το «γκούγκλαρα», διασταύρωσα τη γνώση που απόκτησα με τους Τούρκους γονείς, και όντως, έτσι όπως τα λέει ο Καργάκος είναι. Με την έκφραση που μου ήρθε στο μυαλό καταριόμουν την τύχη μου. Τόσα και τόσα θέλω να γράψω και ξαφνικά, από το πουθενά, να που πρέπει να δικαιολογήσω μια από τις πιο τρυφερές και αγαπημένες μου εκφάνσεις της επαφής μου με τα παιδιά στο ιατρείο. Πως του ήρθε του Στέλιου και ανάρτησε στο facebook μια παράγραφο στην οποία ενημερώνει, προειδοποιεί και …φοβερίζει όσους επαγγελματίες εμπλέκονται στην ανατροφή των παιδιών να μην δίνουν μπουναμάδες για να κερδίσουν την εύνοια των μικρών μας φίλων, διότι αποτελούν κακό παράδειγμα προς τους γονείς και κηδεμόνες. Σίγουρα κάποιο άρθρο σε έγκριτο ιατρικό περιοδικό θα διάβασε, με κάποια μελέτη που καταδείκνυε τη ζημιά που προκαλούν τα γλυκά όταν προσφέρονται στην προσχολική ηλικία. Μια μελέτη, πιθανά σχεδιασμένη και εφαρμοσμένη σε χώρα του εξωτερικού, με συμπεράσματα βγαλμένα όχι για την ελληνική πραγματικότητα. Η παιδική παχυσαρκία έχει από χρόνια χαρακτηριστεί επιδημία στο Δυτικό κόσμο και δυστυχώς η Ελλαδίτσα μας κατέχει θλιβερά πρωτεία στα στατιστικά που τη χαρακτηρίζουν. Ο Στέλιος είναι ενημερωμένος και άξιος επιστήμονας, οπότε δε νομίζω ότι απλά το σκέφτηκε και το έγραψε.

Το χιούμορ για ακόμα μια φορά αποδείχθηκε σωτήριο για την καθημερινότητά μου. Συνεχίζοντας να εγκληματώ δίνοντας μπισκοτάκι στα νήπια, τα προέτρεπα αρχικά να το πούνε στον Στέλιο για να κάνει πράξη τη φοβέρα ότι θα πάρει τηλέφωνο όποιον συνεχίσει την λάθος πρακτική, μια που έχουμε πολύ καιρό να τα πούμε. Όταν δε, κάποιες μητέρες που μοιραζόμαστε ως κοινούς «φίλους» στο Facebook, όντως με ανέφεραν ως κακό παράδειγμα κάτω από την ανάρτηση του φίλου μου, και αναρωτιόντουσαν πως θα με συνετίσουν, η συνωμοτική προτροπή μετατράπηκε σε «πάρε ένα μπισκοτάκι, όμως μην το πεις στο Στέλιο…». 
Δεν κομπάζω για πολλά από όσα κάνω στο ιατρείο μου, διότι πραγματικά δε πιστεύω ότι είμαι ιδιαίτερα προικισμένος ιατρός. Αγαπώ τα παιδιά και προσπαθώ κάποια πράγματα που είναι καθαρή ευθύνη του γενικού παιδίατρου να τα κάνω όσο καλύτερα μπορώ. Ο ίδιος ο Στέλιος ο Παπαβέντζης, σε μια από τις πρώτες μας συναντήσεις από κοντά, όταν είχαμε την τύχη να τον φιλοξενήσουμε στα Χανιά ως Παγκρήτια Παιδιατρική Εταιρεία, μου είχε πει αυτό ακριβώς, ότι δηλαδή η βασική μας έγνοια ως γενικοί παιδίατροι είναι η ανάπτυξη και άρα και η διατροφή. Τότε με είχε προτρέψει θερμά να ασχοληθώ με το θηλασμό, και του χρωστώ ευγνωμοσύνη που με μύησε στον κόσμο των πιστοποιημένων συμβούλων θηλασμού IBCLC. Ακολούθησε ο IBFAN και η τακτική παρακολούθηση σεμιναρίων, ενώ είχα την τιμή να είμαι και ομιλητής σε αρκετά από αυτά. Την Τρίτη που μας έρχεται, συμπληρώνουμε ένα χρόνο που ανελλιπώς, κάθε πρώτη Τρίτη του μήνα, βρισκόμαστε με έγκυες γυναίκες ή λεχώνες και το περιβάλλον τους, και κάνουμε μάθημα για το θηλασμό. Στο θηλασμό λοιπόν νομίζω ότι τα καταφέρνω αρκετά καλά.
Το δεύτερο κομμάτι για το οποίο πιστεύω και παλεύω να εφαρμόσω όσο πιο σωστά γίνεται, είναι ο εμβολιασμός των παιδιών. Αναρτήσεις στο Site μου, στο Facebook και στο blog μου, κεφάλαια στο βιβλίο μου, ενημερωτικές εκδηλώσεις με ομιλίες για γονείς, ατέλειωτες ώρες με ιστορίες και επεξηγήσεις για τις δράσεις των εμβολίων στους νέους γονείς του ιατρείου. Το περασμένο Νοέμβρη, εμβολίασα για να προστατέψω από τη γρίπη, live στο Facebook δημόσια, έγκυες γυναίκες, γονείς βρέφους μικρότερου των 6 μηνών, τα παιδιά μου και τους συνεργάτες μου στο ιατρείο, μαζί με τον εαυτό μου, σε μια προσπάθεια να δείξω με το προσωπικό παράδειγμα την χρησιμότητα ενός εμβολίου που προστατεύει από αρρώστια που μόνο φέτος σκότωσε κοντά στα 80 άτομα στην πατρίδα μας, ανάμεσά τους και παιδιά.

Τέλος, εκεί που πραγματικά νιώθω περήφανος γιατί βλέπω τα απτά αποτελέσματα στο ιατρείο ή και στην παραλία το καλοκαίρι είναι στην παιδική παχυσαρκία. Πολύ πριν να ασχοληθώ εξειδικευμένα με το θηλασμό, είχα ήδη υψώσει την παντιέρα ενάντια στο «πάχεμα» των παιδιών, ένα γονίδιο επιβίωσης από τη γερμανική κατοχή και την πείνα εκείνων των χαλεπών χρόνων, τόσο καλά ενσφηνωμένο στο DNA του λαού μας που έχω κουραστεί στο ιατρείο τόσα χρόνια να ακούω το «δε τρώει τίποτα γιατρέ!» για να απολαύσω κάθε φορά σαν να είναι η πρώτη φορά, το έκπληκτο βλέμμα της μητέρας, και σίγουρα της γιαγιάς όταν με ακούνε να λέω
-          - Μπράβο αγάπη μου, να μην τρως!
Είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος έναρξης του «μαθήματος» για το πως δε πρέπει να κυνηγάμε το παιδί να φάει, τους κινδύνους της παιδικής παχυσαρκίας και του μεταβολικού συνδρόμου, καταλήγοντας συνήθως στο προσωπικό μου παράδειγμα, που ενώ όσο ήμουν νήπιο με κυνηγούσαν για να φάω («με το λεωφορείο στη θάλασσα σε πηγαίναμε για να φας μισή μπανάνα» έλεγε χαρακτηριστικά η μάνα μου), για να ανοίξει μετά το στόμα μου και από τα σχολικά μου χρόνια μέχρι και σήμερα, μισό αιώνα μετά, να μην έχω νιώσει ποτέ το αίσθημα του κορεσμού στο φαγητό. Έχοντας λοιπόν το στραβό προσωπικό μου βίωμα, κατόρθωσα από τη θέση του πατέρα αλλά και του παιδίατρου,τόσο στο σπίτι μου, όσο και στο ιατρείο μου, να περιστοιχίζομαι από καλλίγραμμα παιδιά που δεν τρώνε ανεξέλεγκτα ενώ ταυτόχρονα γυμνάζονται.

Δεν είναι όλα τα παιδιά που παρακολουθώ λεπτά με αθλητική κορμοστασιά. Ούτε θηλάζουν όλα τα παιδιά στο ιατρείο μου, ενώ δυστυχώς, δεν είναι καν όλα εμβολιασμένα πλήρως. Η πλειοψηφία όμως είναι. Τα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, θηλασμού και εμβολιασμού των παιδιών μου, πιστεύω ότι θα ήταν ζηλευτά όχι μόνο στην Ελληνική επικράτεια. Τα μπισκοτάκια και οι μπουναμάδες παίζουν το ρόλο τους.
Πρωτο-προσφέρω μπισκοτάκι στο βρέφος των εννέα μηνών. Σκοπός μου είναι αρχικά να ελέγξω τη λεπτή κινητικότητα, παρακολουθώντας πως το πιάνει, πως συνήθως το αλλάζει χέρι και πως τις περισσότερες φορές θα το φέρει στο στόμα του. Σειρά έχει η αντίδραση της μαμάς, η οποία όχι σπάνια είναι αρνητική, τονίζοντας ότι δεν έχει δώσει ποτέ μπισκότο στο μωρό της… Εδώ είναι το σημείο κλειδί, αν η μητέρα δε δίνει μπισκότο επειδή δε θέλει να του δώσει ζάχαρη, μια που είναι μικρό, και προτιμά φρούτα ή ριζογκοφρέτες ή σπιτικά καλούδια, τότε ο ενθουσιασμός μου ξεχειλίζει. Την προτρέπω να συνεχίσει έτσι, με θηλασμό, αν θηλάζει, και αποφυγή όσο μπορεί της ζάχαρης, του αλατιού και του μελιού, ενώ αν δεν την πειράζει, ας δεχθεί την αμαρτία του μπισκότου μόνο στο ιατρείο. Αν δεν τη θέλει, εννοείται ότι δεν επιμένω, ούτε κριτικάρω. Δυστυχώς όμως, τις περισσότερες φορές που η αντίδραση της μαμάς είναι αρνητική, είναι επειδή δεν έχει επιτρέψει ακόμα στο μωρό της να πειραματιστεί με τροφές μόνο του. Εκεί παρεμβαίνω και τονίζω τη σημασία που έχει για την ανάπτυξη του μωρού το να μάθει να τρώει τροφές όσο πιο κοντά στη φυσική τους μορφή. Το έχω γράψει ξανά, για το νήπιο που η μητέρα του το τάιζε αλεσμένη τροφή με το μπιμπερό, στο οποίο είχε ανοίξει την τρύπα στην πιπίλα, μέχρι 18 μηνών με το φόβο μην πνιγεί. Το αποτέλεσμα ήταν το παιδί να χρειαστεί παρέμβαση για να φτάσει να μπορεί να φάει όταν ήταν τεσσεράμισι χρονών! Αν είχε περάσει τη δοκιμασία του μπισκότου, μπορεί και να μην παιδευόταν.
Δίνω μπισκότο στο βρέφος του ενός έτους για να ελέγξω αν η λεπτή κινητικότητα είναι εξίσου εξελιγμένη και από τις δύο πλευρές. «Πλευρικότητα», το αν δηλαδή είναι δεξιόχειρας ή αριστερόχειρας, το μωρό μας αναπτύσσει μετά τον δέκατο όγδοο μήνα ζωής και σίγουρα μετά τον δωδέκατο. Αν ένα μωρό δώδεκα μηνών, πιάνει μόνο με το ένα του χεράκι, τότε μάλλον κάτι έχει το άλλο χέρι, αυτό που δε χρησιμοποιεί. Με το μπισκοτάκι λοιπόν βρήκα σε βρέφος ότι είχε θρομβοφιλία και περίπου 9 μηνών είχε περάσει ένα ήπιο εγκεφαλικό, αφήνοντας υπολειπόμενη κινητικότητα στη μια πλευρά του, η οποία με φυσιοθεραπεία διορθώθηκε. Το μπισκότο στους δώδεκα μήνες αποτελεί ένα δεύτερο σημείο ελέγχου για την εκπαίδευση του φαγητού στο παιδί, όπως και στον ένατο μήνα.
Δυστυχώς στους επόμενους μήνες μέχρι το δεύτερο χρόνο, τα παιδιά αν και μπορούν να χειριστούν με άνεση τα μπισκότα που τους δίνω, δεν πολύ ασχολούνται με αυτά και στην πλειοψηφία τους είναι σχετικά φοβισμένα. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα μπισκοτάκια καταλήγουν σε σακουλίτσα και στη συνέχεια στην πλατεία τροφή για τα πουλάκια. Σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, στην αρχή της νηπιακής ηλικίας, περισσότερο σημασία δίνω στις αντιδράσεις των γονιών, περιμένοντας σχόλια του τύπου «δεν τρώει τίποτα γιατρέ» για να παρέμβω ενημερώνοντας όσο μπορώ σχετικά με την παιδική παχυσαρκία και τους κινδύνους της, τονίζοντας ότι η σύγχρονη διατροφή μας είναι υπερθερμιδική και ότι όπως λέει αν δεν κάνω λάθος και ο Παπαβέντσης στο βιβλίο του, «στην διατροφή, εσείς θα επιλέγετε την ποιότητα και την ώρα και το παιδί την ποσότητα».
Τέλος, τα μεγαλύτερα των δύο χρονών παιδιά συνήθως δέχονται με χαρά το μπισκοτάκι που τους προσφέρω και ομολογώ ότι μαζί με τα μπαλόνια, τα αυτοκόλλητα και τα λογής-λογής παιχνιδάκια που βρίσκω και τους δίνω, προσδοκώ την εύνοια και την συνεργασία τους. Είναι πολλά παιδιά που με έχουν ταυτίσει με το μπισκοτάκι, ενώ κάποιες μητέρες με διαβεβαιώνουν ότι ακριβώς τα ίδια τους τα έχουν πάρει στο σπίτι και εκεί δεν τα θέλουν. Ακόμα και τα δικά μου βιολογικά παιδιά, όποτε βρεθούν στο ιατρείο θα θυμηθούν και θα ζητήσουν το χαρακτηριστικό μου μπισκοτάκι με σχήμα ζωάκι, στο σπίτι ακόμα και αν τα βρουν δεν τους δίνουν σημασία.
Σε κάποιες περιπτώσεις συμφωνώ απόλυτα με το φίλο μου τον Στέλιο, ότι πρέπει να κάνουν κράτει στα γλυκά. Όπως για παράδειγμα στους παιδικούς σταθμούς όπου καλά κάνουν και απαγορεύουν τα γλυκά, διότι όπως χαρακτηριστικά μου είπε φίλη ιδιοκτήτρια, δε γίνεται συνέχεια να τρώνε γλυκά. Την μια είναι η γιορτή κάποιου, την άλλη τα γενέθλια ενός άλλου, σχεδόν σε καθημερινή βάση είχαν γλυκά. Επίσης, στις αεροπορικές εταιρίες όπου δίνουν την μικρή στρογγυλή καραμέλα για να μην πονάνε τα αυτιά κατά την απογείωση, το σχήμα και η ποιότητα της οποίας είναι ότι πιο επικίνδυνο για πνιγμονή ενός νηπίου μικρότερου των πέντε χρονών. Είναι όμως άλλο η γιαγιά που τη βλέπουν μια φορά στο τόσο και θα προσφέρει κάποιο γλυκό στα εγγονάκια της και άλλο ο γονιός που καθημερινά προσφέρει γλυκό στα παιδιά του και μάλιστα ως ανταμοιβή εάν αδειάσουν το πιάτο τους.
Προσπαθώ να μην είμαι φανατικός. Όσο και αν πιστεύω στην αξία του θηλασμού, της σωστής διατροφής εν γένει, της άθλησης και των εμβολίων, αφήνω ανοιχτή την πόρτα στο διαφορετικό. Ασθενής μου δεν είναι ο γονιός αλλά το παιδί. Υπάρχουν γιατροί που δε δέχονται να παρακολουθήσουν παιδιά που είναι ανεμβολίαστα, με την αιτιολογία της άρνησης της ευθύνης της έκθεσης σε τόσο σοβαρό κίνδυνο του παιδιού. Δε διαφωνώ για τη σοβαρότητα του ρίσκου, όμως αν στο ανεμβολίαστο παιδί που αρνηθώ να το παρακολουθήσω, οι γονείς του καταφύγουν σε συνάδελφο που πιθανόν να είναι σαν εκείνους επιφυλακτικός με τα εμβόλια, τότε και το ίδιο παιδί καθώς και τα αδερφάκια του μάλλον δεν θα εμβολιαστούν ποτέ. Αντιθέτως, συνεχίζοντας να παρακολουθώ το παιδί, έχω περισσότερες πιθανότητες να τους πείσω για την ωφέλεια των εμβολίων, ή ακόμα αν οι ίδιοι οι γονείς αλλάξουν γνώμη, μπορούμε να αρχίσουμε άμεσα τον εμβολιασμό.
Το φανατισμό δεν τον θέλω ούτε όταν αφορά στο θηλασμό. Δεν είμαι εγώ που θα κρίνω αν μια μάνα είναι καλή μόνο και μόνο επειδή θηλάζει ή δε θηλάζει. Άλλωστε, ο τελευταίος κατά τη γνώμη μου που φταίει επειδή ένα μωρό δε θηλάζει είναι, εκτός από το μωρό, η μητέρα του. Δε έχει την κατάλληλη ενημέρωση και σίγουρα δεν έχει την κατάλληλη υποστήριξη. Όμως ο φανατισμός και η απόλυτη σκέψη δημιουργεί φθορά ακόμα και ανάμεσα στους υπερασπιστές του θηλασμού, απομονώνοντας ανθρώπους που έχουν καλές προθέσεις και από λάθος χειρισμούς βρέθηκαν χωρίς να το καταλάβουν εκτεθειμένοι μπροστά στο γράμμα του Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλατος. Αποκορύφωμα, η σκληρή κριτική, σχεδόν εναντίωση, του IBFAN ακόμα και σε αυτόν τον ιδρυτή του.
Τα γλυκά και οι πειρασμοί υπάρχουν παντού γύρω μας. Στους γάμους, στα γεννητούρια, στις βαφτίσεις, στις κηδείες, στα πάρτι γενεθλίων, αποκριάς και Χριστουγέννων. Τα παιδιά μας ζούνε στο σήμερα και όχι στο στεγανό εικονικό περιβάλλον που κατασκευάζουμε στην οικογένεια μας. Το στοίχημα πρέπει να το κερδίσουμε στην ενημέρωση των γονιών για το πως να μάθουν στα παιδιά τους το μέτρο και κυρίως να μην τα κυνηγάνε για να φάνε ή να μη χρησιμοποιούν τα γλυκά για επιβράβευση, δίνοντας την αίσθηση ότι το γλυκό είναι καλό. Όμως και το άλλο άκρο είναι επικίνδυνο γιατί μπορεί να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι το γλυκό είναι ο απαγορευμένος καρπός, που μόλις τα παιδιά αποκτήσουν την αυτεξούσια ύπαρξή τους θα το «τσακίσουν»! Η Χαρούλα μου πρωτοδοκίμασε πατατάκια αρκετά μεγαλύτερη των τριών χρονών και σήμερα οχτώ χρόνια αργότερα, αποτελούν την απόλυτη γευστική της αμαρτία. Σε ένα προσωπικό πείραμα τις προάλλες, ρωτώ την μικρή μου:
-          - Δηλαδή Χαρά μου, αν μπορούσες να φας όσα πατατάκια ήθελες, δε θα σταματούσες;
-          - Θα σταματούσα γιατί θα χόρταινα αλλά και γιατί δεν κάνουν καλό… Έχω κόλπο μπαμπά, θέλεις να σου πω τι κάνω για να μην τρώω πολλά πατατάκια;

-         - Τι μωρό μου, της απαντώ.
-         -  Βάζω τα πατατάκια στο μπολ που τρώμε τα corn-flakes, που ξέρεις δε χωράνε πολλά. Τα τρώω σιγά-σιγά και όταν ξαναγεμίσω δεύτερη φορά, καταλαβαίνω ότι έχω φάει πολλά…
Ο Ερμής δεν πολύ-συγκινείται από τα πατατάκια. Η δική του αδυναμία είναι η σοκολάτα ή το cheesecake που φτιάχνει η μαμά μας . Όμως αυτό που με εντυπωσιάζει είναι πως μπορεί να φάει 3-4 κουταλιές από το γλυκό και να αφήσει το υπόλοιπο από το κομμάτι του, όχι επειδή δε του αρέσει, αλλά απλά επειδή χόρτασε. Το ίδιο και η Χαρά μου! Να κάτι που εγώ, με το ευνουχισμένο αίσθημα κορεσμού της πείνας, δεν έχω βιώσει ποτέ! Κληρονομιά της επιμονής των δικών μου όταν ήμουν μικρός να φάω όλο το φαγάκι μου, είναι κάθε φορά που τρώω, να μην απολαμβάνω την μπουκιά μου, αλλά να σκέφτομαι και να αδημονώ για την επόμενη. Έχω εκπαιδευτεί να μην πεινάω με το στομάχι αλλά με το μυαλό. Αυτό είναι που οφείλουμε να μάθουμε στα παιδιά μας. Να ακούν την πείνα τους και όχι τα κελεύσματα των διαφημίσεων ή των λογιών-λογιών πειρασμών, που σίγουρα θα συναντήσουν στην καθημερινότητά τους.
Όσο για το μπισκοτάκι των δύο μπουκιών με σχήμα ζώου στο ιατρείο μου, θα συνεχίσω να το δίνω σαν ελάχιστο φόρο αγάπης προς τα παιδιά, που παρόλα τα πειράγματα, το χαμόγελο και τα δωράκια που τους προσφέρω, αναγκάζομαι να τα γδύσω, να τα ζουλήξω, να τους βάλω χωνάκι στα αυτάκια και να τους ανοίξω το στόμα, και όχι σπάνια να τα τσιμπήσω. Ειδικά όταν χρειαστεί να τα πονέσω, προτρέπω τη μαμά να τα θηλάζει την ώρα του εμβολίου, πρακτική που σύμφωνα με μελέτες τα ηρεμεί και το κλάμα τους δε ξεπερνά κατά μέσο όρο τα 38 δευτερόλεπτα, κάτι που διαπιστώνω καθημερινά στο ιατρείο μου. Στα μωρά που δε θηλάζουν, πολλοί συνάδελφοι δίνουν ζαχαρόνερο για παυσίπονο, πρακτική επίσης ελεγμένη με μελέτες, προκειμένου να μειώσουν τον πόνο. Ελπίζω, να μη ξεκινήσω άθελά μου ακόμα ένα κυνήγι μαγισσών στο διαδίκτυο με τη γνωστοποίηση στο ευρύ κοινό της χρήσης του ζαχαρόνερου ως παυσίπονου στα βρέφη!
Εύχομαι με όσα γράφω παραπάνω να κατόρθωσα να περιγράψω την απέχθεια μου για το φανατισμό και την απόλυτη, στεγανή εφαρμογή της γνώσης στον άνθρωπο, που εγκυμονεί τον κίνδυνο της γελιοποίησης ή ακόμα χειρότερα της απομόνωσης και των αντίθετων αποτελεσμάτων. Η εφαρμογή όποιας οδηγίας είναι καλό να έχει ενημερωτικό και συμβουλευτικό χαρακτήρα, ώστε να προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες και τις απαιτήσεις κάθε οικογένειας.
Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Τι κάνουμε όταν "βγει" το χέρι του παιδιού μας;



Πρωί-πρωί και ο ήλιος σκαρφαλώνει στον ουράνιο θρόνο του νωθρά, σαν να είναι
αγουροξυπνημένος ακόμα. Καφές κάτω από τις ελιές με τον Καστράτο, τον νεαρό γάτο, να περιφέρεται ανάμεσα μας. Η ουρά του προεξέχει σαν χνουδωτή κεραία και μας γαργαλά καθώς ακουμπά τα γυμνά μας πόδια. Ξύπνησε μαζί μας πριν λίγο και προσπαθεί να ξεμουδιάσει. Η αγκάλη του Μορφέα στις διακοπές είναι τόσο γλυκιά που δυσκολεύεσαι να την αποχωριστείς. Το κορμί σου σχεδόν πονά από το πολύωρο σφιχταγκάλιασμα της. Χρειάζεσαι τον χρόνο σου, που θα έρθει μαζί με την διέγερση του καφέ στο μυαλό για να τεθούν σε επιφυλακή οι αισθήσεις ώστε να μπορέσεις να εκτιμήσεις όλα αυτά τα υπέροχα μικρά που σου προσφέρει απλόχερα η ζωή.

Ελιές, χώμα, πεύκα και θαλασσινή αύρα. Αγαπημένες ρυθμικές ανάσες χουζουρεύουν στα κρεβάτια τους μερικά μέτρα μακριά. Ποιος ξέρει; Ίσως να ονειρεύονται την αλεπού που συναντήσαμε χθες βράδυ και με ενθουσιασμό δείξαμε στα παιδιά μέσα από το αυτοκίνητο. Λίγες δεκάδες χιλιόμετρα από την Αθήνα και μια αλεπού με περίσσιο θράσος βολτάριζε μέσα στη νύχτα στο πίσω μέρος του σπιτιού, εκεί που παρκάρουμε τα αυτοκίνητα. Μας κοίταξε για λίγο, σαν να υπολόγιζε αν την έπαιρνε να συνεχίσει την πορεία της προς τις αυλές των σπιτιών. Τελικά, άλλαξε γνώμη και επέστρεψε στην ασφάλεια του πευκόδασους.

Ίσως από την άλλη, να ονειρεύονται το κόκκινο ολόγιομο φεγγάρι που κόσμησε χθες βράδυ το αστερόφωτο σεντόνι που μας σκέπαζε. Κόκκινη Αυγουστιάτικη πανσέληνος, τόσο εντυπωσιακή! Έμοιαζε το πανέμορφο φεγγάρι κοιτώντας προς την πατρίδα μας, με τον πόνο από την κρίση και τα καραβάνια των προσφύγων, να μη μπορούσε να θρονιαστεί ανερυθρίαστα στον καλοκαιρινό ουρανό. Ίσως με την ομορφιά του να γλύκανε λίγο την αγωνία των ανθρώπων που έφυγαν από τον πόλεμο και την καταστροφή, ψάχνοντας καταφύγιο.  Σε μερικές βδομάδες θα δοκιμαστεί η ανθρωπιά μας και στην Κρήτη.

Χθες στην παραλία καθώς απολάμβανα το “facebook” των διακοπών, δηλαδή το βιβλίο μου ακουμπισμένο στο πρόσωπο σαν ιδιότυπο σκιάδιο με τη μορφή σκηνής κατασκήνωσης, η ηρεμία μου διακόπηκε από το γνωστό τραγούδι των Violent Femmes, που χρόνια τώρα έχω επιλέξει για χτύπημα στο κινητό μου. Η φωνή που άκουσα φαινόταν συγκρατημένα πανικόβλητη.
- Νίκο! Χίλια συγνώμη που σε ενοχλώ στις διακοπές σου όμως δεν ξέρω τι να κάνω! Είμαι η Κάτια, η μητέρα της μικρής Θωμαής που τώρα είναι εννιά μηνών… είμαστε και εμείς διακοπές στη Γαύδο και καταλαβαίνεις η πρόσβαση μας σε ιατρό είναι περιορισμένη…
- Τι έγινε, τι έπαθε η μικρή;
Την ακούω με σπασμένη φωνή να μου περιγράφει τι είχε συμβεί. Η μικρή έπαιζε με τον μπαμπά της και κάποια στιγμή έβαλε τα κλάματα σαν να πόνεσε πολύ κάπου. Παρατήρησαν ότι κρατούσε το αριστερό της χέρι κρεμασμένο ίσιο παράλληλο στο σώμα της και δεν το χρησιμοποιούσε. Η κάθε της απόπειρα να πιάσει κάτι κατέληγε σε έντονο κλάμα και ανάγκαζε την μικρή να στρέφει το σώμα της ώστε να χρησιμοποιεί το άλλο της χέρι.
- Φοβάμαι πως της βγάλαμε το χέρι!!! Και που θα βρούμε, αν βρούμε, γιατρό… ενώ καραβάκι για να γυρίσουμε έχει αύριο… Δε ξέρω τι να κάνω!
- Πριν οργανώσουμε την διάσωση, κάτσε μήπως και σώσουμε τη κατάσταση και τις διακοπές σας..
- Ποιος νοιάζεται για τις διακοπές, η μικρή ….
- Λοιπόν έλα για να σοβαρευτούμε! Λέω με το σοβαρό μου, και καλά, ύφος. Ποιος είναι ο πιο ψύχραιμος;

- Εγώ! Πες μου τι να κάνω και θα το κάνω.
Ακούω τη μαμά να μου απαντά αποφασιστικά. Η αλήθεια είναι ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων που μου έχουν τύχει, η μαμά είναι αυτή που αντέχει και επιδεικνύει σθένος στο να κάνει κάτι που πιθανά να πονέσει, όμως είναι απαραίτητο για το παιδί της. Καθώς ανακάθισα στη ξαπλώστρα, ακούω τη μαμά να ζητά από τον μπαμπά να φέρει την μικρή.
- Άκου τι πρέπει να κάνεις: θα πιάσεις το χέρι της μικρής … -έκλεισα τα μάτια μου σε μια προσπάθεια να αποκτήσω, έστω νοερά, εικόνα της κατάστασης που αντιμετώπιζαν-, βάζοντας το αριστερό σου χέρι στον αγκώνα της και το δεξί σου στον καρπό της… Μην κάνεις ακόμα τίποτε, άφησέ το κρεμασμένο που δεν την ενοχλεί, απλά τοποθέτησε τα χέρια σου, το αριστερό σου να κρατά τον αγκώνα και το δεξί σου την παλάμη της…
- Εντάξει! Μου επιβεβαιώνει η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής.
- Θα κάνεις ότι σου πω, χωρίς να επηρεαστείς από το κλάμα της, γιατί ειδικά στην αρχή, όπως ήδη έχετε διαπιστώσει θα πονέσει λίγο, για αυτό άλλωστε κρατά σε αυτή τη θέση το χέρι της, για να μη πονάει…
- Εντάξει… επαναλαμβάνει η φωνή της μητέρας που μαντεύω ότι αντλεί κουράγιο από την ανάγκη της κόρης της.
- Λοιπόν, τώρα θα σηκώσεις το χέρι της για να έρθει σε ορθή γωνία στον αγκώνα, σαν να ζητιάνευε ή να ήθελες να δεις κάτι στην παλάμη της.
Η μικρή άρχισε να κλαίει γοερά…
- Εντάξει… ακούω τη μάνα να με ενθαρρύνει για να συνεχίσω.
- Τώρα, στρίψε το χέρι σαν να γύριζες για να κοιτάξεις την ώρα στο ρολόι, γύρω από τον άξονά του, ώστε η παλάμη να κοιτά το πάτωμα… λογικά πρέπει να νιώσεις ένα «κλακ» στο χέρι που κρατά τον αγκώνα της
- ΑΑΑχχ! Ναι, ναι! το ένιωσα!… φωνάζει με ενθουσιασμό η μητέρα, καθώς και οι φωνές διαμαρτυρίας από τη μικρή μειώθηκαν αισθητά.
- Οκ! Μάλλον τα πράγματα έφτιαξαν. Δεν είχε βγει το χέρι του, αλλά ο αγκώνας. Δεν είναι σπάνιο στα μικρά, που οι αρθρώσεις τους είναι χαλαρές, συμβαίνει.. για αυτό κρατούσε ίσιο το χέρι του, γιατί όταν δοκίμαζε να το λυγίσει, πονούσε. Με τους χειρισμούς που έκανες το ξανάβαλες στη θέση του..
-Αχ! Να είσαι καλά, βρε Νίκο… πω, πω! Κοίτα την πως ανακουφίστηκε.. σε ευχαριστώ πολύ.

Τιτίβισμα, με αποσπά από την αναπόληση.
Μια παρέα από χελιδόνια είχαν πιάσει το πρωινό κουτσομπολιό καθισμένα στα καλώδια της ΔΕΗ, μοιάζοντας σαν νότες στο πεντάγραμμο που ενώνει τις ξύλινες κολόνες. Ένα χαμόγελο έχει ζωγραφιστεί στο πρόσωπό μου καθώς αναλογίζομαι, ότι δεν υπάρχει καλύτερη ανταμοιβή από την ανακούφιση και τη χαρά που εκφράζουν οι γονείς όταν τους βοηθάς να μεγαλώσουν τα παιδιά τους.


Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!

Τετάρτη, 17 Αυγούστου 2016

Γιατί οι μητέρες φιλάνε τα μωρά τους;



Απόγευμα Τρίτης, της πρώτης Τρίτης του Αυγούστου.
Περπατώ προς το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ρεθύμνου που βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης, κρυμμένο μέσα σε ένα στενάκι πίσω από τη Μητρόπολη. Ο ήλιος γλύφει με τις πύρινες γλώσσες του τα ντουβάρια των σπιτιών. Η σκιά των κτιρίων μοιάζει να μου κρύβεται, καθώς λόγω της ζέστης, πλησιάζω τα σπίτια για να βρεθώ στην ανακουφιστική αγκαλιά της. Παρόλο που η μέρα έχει αρχίσει να συρρικνώνεται χρονικά, ο απογευματινός ήλιος δε σου αφήνει περιθώρια παιχνιδιών με τις ακτίνες του.

Πρόκειται για το απόγευμα που αφιερώνουμε στο θηλασμό. Κάθε μήνα, την πρώτη του Τρίτη, στις 6 το απόγευμα, μαζευόμαστε για να συζητήσουμε, να  παρακολουθήσουμε προβολή-παρουσίαση από το κομπιούτερ με «βιντεάκια» και να μοιραστούμε νέα και ιστορίες, εκπαιδεύοντας έτσι έγκυες, λεχώνες αλλά και όποιον άλλον ενδιαφέρεται για το θηλασμό. Το είχα ανάγκη, για να μπορώ να κοιμάμαι λίγο πιο ήσυχος, ότι τουλάχιστον κάνουμε μια προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με αυτό το Θεϊκό δώρο, το μητρικό γάλα. Να μπορεί όποια μητέρα το επιθυμεί να εφοδιαστεί με στοιχειώδης γνώσεις για να αντιμετωπίσει τις όποιες κακοτοπιές. Ειδικά στην εκκίνηση που είναι τόσο σημαντική!

Τα πρώτα λεπτά στη ζωή του ανθρώπου αποτελούν την «ευαίσθητη φάση» για το θηλασμό. Το βρέφος είναι προγραμματισμένο από τη φύση να θηλάσει, όμως κινδυνεύει να «επαναπρογραμματιστεί» και τελικά να μην τα καταφέρει. Προτεραιότητά του αποτελεί η επιβίωση και έτσι, αν αντί για το στήθος του προσφέρουμε μπιμπερό, θα αλλάξει ρότα, και αντί να ρουφά με δύναμη πιέζοντας ταυτόχρονα με τη γλώσσα για να βυζάξει το γάλα της μητέρας του, θα κλείσει σχεδόν το στοματάκι του και η γλώσσα, από «γκάζι» του θηλασμού θα γίνει «φρένο» στη βίαιη ροη του μπουκαλιού. Η συνέχεια; Συνήθως το μωρό δαγκώνει τη θηλή της μητέρας του. Ειδικά εάν εκείνη δε ξέρει πώς να πιάσει σωστά το μικρό της και το στήθος της. Αν δεν της δείξει κάποιος τον τρόπο για να φέρει το μωρό της  προς το στήθος, να το δελεάσει πειράζοντας με την άκρη της θηλής της το πάνω χείλος του για να ανοίξει διάπλατα το στοματάκι του σαν να χασμουριέται. Αν δε γνωρίζει ότι φέρνουμε το μωρό προς το στήθος και όχι το αντίστροφο, ώστε με το που ανοίγει διάπλατα το στόμα του να βυθιστεί μεγάλο μέρος του στήθους και η θηλή να καταλήξει βαθιά στο στόμα του μωρού εκεί που ο ουρανίσκος του είναι μαλακός και έτοιμος να την δεχθεί χωρίς να την τραυματίσει. Η μάνα που δε γνωρίζει τα μικρά μυστικά του θηλασμού, σκύβει προς το μωρό της, πιάνει το στήθος σαν να είναι τσιγάρο (κάποιος μάλλον της το έδειξε λάθος) και μόλις το μωρό ανοίξει το στόμα του εκείνη δοκιμάζει να χώσει την άκρη της θηλής της μέσα στο άνοιγμα. Το νεογέννητο, στην προσπάθεια του να φάει, κλείνει σαν τανάλια τα σαγόνια του και εγκλωβίζει τη ρόγα της μαμάς του, όπως πριν λίγο του είχαν δώσει τη ρόγα του μπιμπερό. Συνήθως ο πόνος είναι έντονος, συχνά το μωρό πληγώνει τη θηλή και ο θηλασμός δεν είναι αποτελεσματικός. Η μητέρα απογοητεύεται, το ιατρικό προσωπικό αγχώνεται μήπως και το μωρό πάθει υπογλυκαιμία ή αφυδάτωση, καταφεύγοντας στον «σωτήρα» μπιμπερό, στο οποίο, τι ειρωνεία, οφείλουμε το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ταλαιπωρίας. Δόθηκε στην αρχή για  να είμαστε σίγουροι ότι κάτι ήπιε το μωρό και το αποτέλεσμα, μια ανεκπαίδευτη μάνα να κινδυνεύει να μη μπορεί να θηλάσει τελικά το μωρό της.

Όσο αναλογίζομαι ότι οι παλιότερες μαίες έχουν προφτάσει την πρακτική του να αφήνουμε το νεογέννητο χωρίς να πιεί τίποτα για τις πρώτες εικοσιτέσσερις ώρες της ζωής του. Ούτε ζαχαρόνερο, ούτε χαμομήλι, ούτε αγελαδινό ή κατσικίσιο γάλα, ούτε καν το γάλα της μάνας του. Παγκόσμια πρακτική, μας την είχε αναφέρει ο εκπληκτικός «γκουρού» του θηλασμού Jack Newman, όταν τον φιλοξενήσαμε στη Θεσσαλονίκη για να μας μεταλαμπαδεύσει λίγη από την πείρα του με το θηλασμό. Το έλεγξα αργότερα με τη σειρά μου, ρωτώντας φίλες μαίες που όντως το εφάρμοζαν παλιότερα. Εικοσιτέσσερις ώρες χωρίς να δώσουν τίποτα στα νεογέννητα! Λες και τότε, όχι πολύ παλιά, πριν μόλις τρεις ή τέσσερις δεκαετίες, θέλαμε να τεστάρουμε τις δυνατότητες του μωρού μας. Αν όντως οι μηχανισμοί επιβίωσης που του έχει προικίσει η φύση είναι αποτελεσματικοί. Κοντά εννιά μήνες μουλιασμένο μέσα στο αμνιακό υγρό, οι ιστοί του είναι κορεσμένοι από το υγρό στοιχείο  για να μπορούν να αντέξουν αρκετές ώρες χωρίς κανέναν ανεφοδιασμό. Αυτό ακριβώς κατόρθωναν τα μωρά μας.

Αν σε αυτή τη γνώση προσθέσεις το γεγονός του ότι το στομαχάκι του νεογέννητου την πρώτη μέρα ζωής χωράει περίπου 7 ml, δηλαδή λιγότερο από ένα κουτάλι της σούπας, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το μωρό μας μόλις γεννηθεί, δε χρειάζεται τίποτα περισσότερο από το πρωτόγαλα. Πρωτόγαλα ή πύαρ, το υγρό το γεμάτο θρεπτικά συστατικά αλλά και θαυματουργά στοιχεία όπως τα βλαστοκύτταρα. Ναι, τα μαγικά αυτά κύτταρα που κάποιοι γονείς παρασύρονται και χρυσοπληρώνουν για να φυλάξουν από τον πλακούντα, που επίσης τα περιέχει, υποκύπτοντας στο φόβο μήπως και στο επιστημονικής φαντασίας μέλλον τα χρειαστούν για το παιδί τους. Το πρωτόγαλα λοιπόν, εκτός από τα απαραίτητα στοιχεία για την ανατροφή του μωρού μας, τις πρώτες ώρες ζωής του, είναι πλούσιο σε βλαστοκύτταρα. Κάποιοι έχουν το θράσος να το «σνομπάρουν», να περιμένουν την 4η ή την  5η μέρα για να «κατέβει το γάλα»! Θαρρείς και τις πρώτες μέρες θηλασμού η μητέρα δε βγάζει γάλα, επειδή δεν είναι άσπρο, αλλά γκαζόζα!

Όταν γνωρίζεις τα παραπάνω, καθώς και άλλα πολλά σχετικά με την τέχνη και την αξία του θηλασμού, το λιγότερο που οφείλεις να κάνεις είναι να ενημερώνεις. Τι να απαντήσω στην απογοητευμένη λεχώνα που βλέπει το στήθος της να στραγγίζει, όταν μου λέει: « Μα! Εμένα μου είπαν να δίνω 20 λεπτά το ένα στήθος και άλλα 20 λεπτά το άλλο, και αν συνεχίζει το μωρό να πεινάει να του δίνω συμπλήρωμα!», λες και έχουν μετρητή για όλα τα στήθη. Άραγε όντως αγνοούν ότι ο μαστός δεν είναι αποθήκη γάλατος, και ότι παράγει γάλα καθώς το μωρό θηλάζει; Να είναι από λάθος ενημέρωση η εμβόλιμη χρήση συγκεκριμένου γάλατος σκόνη, με το οποίο, μια που αυτό δίνουν στο μαιευτήριο, με αυτό σαν δώρο θα φύγει η οικογένεια;  Άραγε δε γνωρίζουν ότι δίνοντας το γάλα σκόνη, και μάλιστα με ωράριο, δέκα ή είκοσι λεπτά σε κάθε στήθος, υποσκάπτουν το θηλασμό και πως είναι ζήτημα χρόνου να έρθει το τέλος του. Ηχεί τόσο γελοίο αυτό το «επιστημονικοφανές» με τα συγκεκριμένα λεπτά ανά μαστό, για όποιον γνωρίζει ότι η φύση επιλέγει το νεογέννητο βρέφος να ζητά να είναι σχεδόν συνέχεια πάνω στο στήθος, ώστε να τρέφεται με μικρές ποσότητες και συχνά, καθώς ταυτόχρονα διεγείρει τον μαστό για να αυξήσει την παραγωγή του. Οι εταιρείες παραγωγής υποκατάστατων μητρικού γάλατος γνωρίζουν πολύ καλά όλα τα παραπάνω, πατάνε πάνω σε αυτό το απόλυτα φυσικό φαινόμενο και δίνουν αφειδώς το πρώτο κουτί γάλα σε σκόνη, μια που σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια η συνέχεια, και η θλιβερή κατάληξη, θα είναι: «ήθελα πολύ να θηλάσω, όμως δεν είχα αρκετό γάλα και μου έφτασε για λιγότερο από δύο μήνες…»

Πέρσι είχα την μοναδική τύχη να ταξιδέψω στην Κούβα, ένα από τα εναπομείναντα φυσικά κοσμήματα του πλανήτη μας. Τα ποσοστά θηλασμού στο τέλος του πρώτου εξαμήνου, ξεπερνούν το 90%! Η γλυκιά Λαιντέλ η  κουβανή που μας φιλοξενούσε, μας απάντησε πολύ φυσικά ότι θήλασε τα δύο της αγόρια μέχρι περίπου τριών χρονών. Όταν αναρωτήθηκα τι γίνεται στην περίπτωση που μια λεχώνα δε θέλει να θηλάσει, με την ίδια αφοπλιστική φυσικότητα μου είπαν ότι κάθε περιοχή έχει μια ομάδα με ψυχίατρο και ψυχολόγο και οργανώνουν μια συνάντηση μαζί της. Αν μετά τη συνάντηση εξακολουθεί να μη θέλει, γίνεται μια δεύτερη εκτίμηση της ψυχολογικής της κατάστασης και αν επιμένει έχοντας σώας τας φρένας, τότε το βρέφος τρέφεται με γάλα δότριας ή γάλα σκόνη. Σε μια χώρα με κουλτούρα θηλασμού, αφού αποκλείσουν οποιοδήποτε παθολογικό αίτιο, φροντίζουν να διερευνήσουν και να αποκλείσουν και οποιαδήποτε ψυχική νόσο που θα οδηγούσε μια μάνα να μην επιθυμεί να θηλάσει το νεογέννητό της. Σε μια χώρα που αγκαλιάζει πραγματικά το θηλασμό, και βάζει σε προτεραιότητα το μωρό και τη μητέρα. Μια χώρα που οικονομικά δεν αντέχει το βάρος στο σύστημα υγείας της από τις ασθένειες που αποδεδειγμένα φέρνει ο μη-θηλασμός.

Στην πατρίδα μας, εφόσον κατορθώσει μητέρα να συνεχίζει να θηλάζει το παιδί της στο δεύτερο χρόνο της ζωής του, αντί να την θαυμάζουμε και να την ενθαρρύνουμε, την πτοούμε με σχόλια του τύπου: «ακόμα θηλάζεις!» ή «και πότε θα του δώσεις κανονικό γάλα;». Απίστευτο και όμως αληθινό, να θεωρούμε «κανονικό» το γάλα άλλου θηλαστικού που έχει υποστεί παστερίωση και επεξεργασία για να προσομοιάσει στο ανθρώπινο, και όχι το γάλα που ρέει από τον μαστό της μητέρας!

Πριν λίγες μέρες, φίλος μου στο facebook, πατέρας μωρού που παρακολουθώ στο ιατρείο μου και βιολόγος στο επάγγελμα, μου έστειλε μέρος ενός κεφαλαίου από βιβλίο ανοσολογίας, όπου εξηγούσε γιατί οι μητέρες φιλάνε τα παιδιά τους, και αντίστοιχα άλλα θηλαστικά όπως οι γάτες και οι σκύλοι, γλύφουν τα μικρά τους. Είναι γνωστό  πλέον σε όλους ότι μέσα από το γάλα της, η θηλάζουσα μητέρα, κληροδοτεί στο παιδί της τα αντισώματα που έχει για όσες λοιμώξεις έχει η ίδια περάσει και για τις οποίες έχει αναπτύξει ανοσολογική μνήμη. Στέλνει δηλαδή, «στρατιώτες» εκπαιδευμένους και εξειδικευμένους να αντιμετωπίσουν μικροοργανισμούς όπως οι ιοί, που στο παρελθόν έχει αντιμετωπίσει η μητέρα και τους γνωρίζει, ώστε να προστατεύσουν το μικρό της. Το να στέλνει όμως αντισώματα κατά του ιού της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, της «ασθένειας του φιλιού» όπως την αποκαλούμε χαϊδευτικά από τον τρόπο μετάδοσής της, δεν έχει ιδιαίτερη αξία, μια που το πιθανότερο είναι να έρθει σε επαφή με τον ιό στην εφηβεία του το παιδί. Για να λειτουργεί λοιπόν πιο αποτελεσματικά το σύστημα επιτήρησης και προστασίας της μητέρας προς το μικρό της, φιλώντας το, κάνει μια δειγματοληψία των μικροοργανισμών που τη δεδομένη στιγμή έχει επάνω του το μωρό. Οι «αιχμάλωτοι» μεταφέρονται στους λεμφαδένες της μητέρας, τα στρατόπεδα δηλαδή, όπως οι αμυγδαλές μας, όπου δίνουν σήμα να δημιουργηθούν πολλοί από τους στρατιώτες που εξειδικεύονται στους συγκεκριμένους μικροοργανισμούς. Το γάλα της μαμάς λοιπόν κατακλύζεται με αντισώματα-«κομάντος» που αντιμετωπίζουν τις παρούσες απειλές, όχι γενικά και αόριστα έναν πιθανό επικείμενο κίνδυνο.

Συνηθίζω να αποκαλώ θεές τις μητέρες που θηλάζουν τα μωρά τους, γιατί κατορθώνουν να δωρίσουν στα μικρά τους ένα θαύμα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ολόκληρος ο Γαλαξίας μας, πήρε το όνομά του, σύμφωνα με τους αρχαίους πρόγονους μας, επειδή δημιουργήθηκε από μερικές σταγόνες γάλα από το στήθος της Ήρας. Ο μύθος θέλει τον Ηρακλή να γεννιέται μετά από μια συνεύρεση του Δία με την Αλκμήνη. Ο Δίας, ξεγέλασε την όμορφη γυναίκα και πήγε μαζί της αφού μεταμορφώθηκε στον άνδρα της. Όταν ο Ηρακλής ήταν βρέφος, ο πατέρας του και βασιλιάς όλων των Θεών θεώρησε απαραίτητο για τον γιό του να θηλάσει θεϊκό γάλα. Πήρε λοιπόν το μωρό Ηρακλή και τον τοποθέτησε πάνω στο στήθος της Ήρας ενώ εκείνη κοιμόταν. Το μωρό άρπαξε το στήθος και άρχισε να θηλάζει με μανία, με την θεά να πετάγεται τρομαγμένη από την ένταση και τη δύναμη του ημίθεου. Ο Γαλαξίας μας δημιουργήθηκε από τον πίδακα θεϊκού γάλατος που κατάβρεξε το σύμπαν καθώς η Ήρα τραβήχτηκε αντανακλαστικά. Για αυτό αν κοιτάξετε τον νυχτερινό ουρανό, διακρίνετε μια λευκή γραμμή σαν από γάλα που πιτσίλισε τον καμβά των αστεριών.

Αυτές τις σκέψεις έχω παρέα καθώς σας γράφω, ξεκλέβοντας ματιές προς το Ρεθυμνιώτικο ουρανό. Διακρίνω την γαλακτόχρωμη φωτεινή γραμμή αστεριών που χιλιάδες χρόνια τώρα θυμίζει ριπή από στάλες γάλα και έχει υμνηθεί από τόσους πολιτισμούς. 


 Να είστε όλοι καλά και τα μωρά μας καλύτερα!