Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2016

Τι κάνουμε όταν "βγει" το χέρι του παιδιού μας;



Πρωί-πρωί και ο ήλιος σκαρφαλώνει στον ουράνιο θρόνο του νωθρά, σαν να είναι
αγουροξυπνημένος ακόμα. Καφές κάτω από τις ελιές με τον Καστράτο, τον νεαρό γάτο, να περιφέρεται ανάμεσα μας. Η ουρά του προεξέχει σαν χνουδωτή κεραία και μας γαργαλά καθώς ακουμπά τα γυμνά μας πόδια. Ξύπνησε μαζί μας πριν λίγο και προσπαθεί να ξεμουδιάσει. Η αγκάλη του Μορφέα στις διακοπές είναι τόσο γλυκιά που δυσκολεύεσαι να την αποχωριστείς. Το κορμί σου σχεδόν πονά από το πολύωρο σφιχταγκάλιασμα της. Χρειάζεσαι τον χρόνο σου, που θα έρθει μαζί με την διέγερση του καφέ στο μυαλό για να τεθούν σε επιφυλακή οι αισθήσεις ώστε να μπορέσεις να εκτιμήσεις όλα αυτά τα υπέροχα μικρά που σου προσφέρει απλόχερα η ζωή.

Ελιές, χώμα, πεύκα και θαλασσινή αύρα. Αγαπημένες ρυθμικές ανάσες χουζουρεύουν στα κρεβάτια τους μερικά μέτρα μακριά. Ποιος ξέρει; Ίσως να ονειρεύονται την αλεπού που συναντήσαμε χθες βράδυ και με ενθουσιασμό δείξαμε στα παιδιά μέσα από το αυτοκίνητο. Λίγες δεκάδες χιλιόμετρα από την Αθήνα και μια αλεπού με περίσσιο θράσος βολτάριζε μέσα στη νύχτα στο πίσω μέρος του σπιτιού, εκεί που παρκάρουμε τα αυτοκίνητα. Μας κοίταξε για λίγο, σαν να υπολόγιζε αν την έπαιρνε να συνεχίσει την πορεία της προς τις αυλές των σπιτιών. Τελικά, άλλαξε γνώμη και επέστρεψε στην ασφάλεια του πευκόδασους.

Ίσως από την άλλη, να ονειρεύονται το κόκκινο ολόγιομο φεγγάρι που κόσμησε χθες βράδυ το αστερόφωτο σεντόνι που μας σκέπαζε. Κόκκινη Αυγουστιάτικη πανσέληνος, τόσο εντυπωσιακή! Έμοιαζε το πανέμορφο φεγγάρι κοιτώντας προς την πατρίδα μας, με τον πόνο από την κρίση και τα καραβάνια των προσφύγων, να μη μπορούσε να θρονιαστεί ανερυθρίαστα στον καλοκαιρινό ουρανό. Ίσως με την ομορφιά του να γλύκανε λίγο την αγωνία των ανθρώπων που έφυγαν από τον πόλεμο και την καταστροφή, ψάχνοντας καταφύγιο.  Σε μερικές βδομάδες θα δοκιμαστεί η ανθρωπιά μας και στην Κρήτη.

Χθες στην παραλία καθώς απολάμβανα το “facebook” των διακοπών, δηλαδή το βιβλίο μου ακουμπισμένο στο πρόσωπο σαν ιδιότυπο σκιάδιο με τη μορφή σκηνής κατασκήνωσης, η ηρεμία μου διακόπηκε από το γνωστό τραγούδι των Violent Femmes, που χρόνια τώρα έχω επιλέξει για χτύπημα στο κινητό μου. Η φωνή που άκουσα φαινόταν συγκρατημένα πανικόβλητη.
- Νίκο! Χίλια συγνώμη που σε ενοχλώ στις διακοπές σου όμως δεν ξέρω τι να κάνω! Είμαι η Κάτια, η μητέρα της μικρής Θωμαής που τώρα είναι εννιά μηνών… είμαστε και εμείς διακοπές στη Γαύδο και καταλαβαίνεις η πρόσβαση μας σε ιατρό είναι περιορισμένη…
- Τι έγινε, τι έπαθε η μικρή;
Την ακούω με σπασμένη φωνή να μου περιγράφει τι είχε συμβεί. Η μικρή έπαιζε με τον μπαμπά της και κάποια στιγμή έβαλε τα κλάματα σαν να πόνεσε πολύ κάπου. Παρατήρησαν ότι κρατούσε το αριστερό της χέρι κρεμασμένο ίσιο παράλληλο στο σώμα της και δεν το χρησιμοποιούσε. Η κάθε της απόπειρα να πιάσει κάτι κατέληγε σε έντονο κλάμα και ανάγκαζε την μικρή να στρέφει το σώμα της ώστε να χρησιμοποιεί το άλλο της χέρι.
- Φοβάμαι πως της βγάλαμε το χέρι!!! Και που θα βρούμε, αν βρούμε, γιατρό… ενώ καραβάκι για να γυρίσουμε έχει αύριο… Δε ξέρω τι να κάνω!
- Πριν οργανώσουμε την διάσωση, κάτσε μήπως και σώσουμε τη κατάσταση και τις διακοπές σας..
- Ποιος νοιάζεται για τις διακοπές, η μικρή ….
- Λοιπόν έλα για να σοβαρευτούμε! Λέω με το σοβαρό μου, και καλά, ύφος. Ποιος είναι ο πιο ψύχραιμος;

- Εγώ! Πες μου τι να κάνω και θα το κάνω.
Ακούω τη μαμά να μου απαντά αποφασιστικά. Η αλήθεια είναι ότι στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων που μου έχουν τύχει, η μαμά είναι αυτή που αντέχει και επιδεικνύει σθένος στο να κάνει κάτι που πιθανά να πονέσει, όμως είναι απαραίτητο για το παιδί της. Καθώς ανακάθισα στη ξαπλώστρα, ακούω τη μαμά να ζητά από τον μπαμπά να φέρει την μικρή.
- Άκου τι πρέπει να κάνεις: θα πιάσεις το χέρι της μικρής … -έκλεισα τα μάτια μου σε μια προσπάθεια να αποκτήσω, έστω νοερά, εικόνα της κατάστασης που αντιμετώπιζαν-, βάζοντας το αριστερό σου χέρι στον αγκώνα της και το δεξί σου στον καρπό της… Μην κάνεις ακόμα τίποτε, άφησέ το κρεμασμένο που δεν την ενοχλεί, απλά τοποθέτησε τα χέρια σου, το αριστερό σου να κρατά τον αγκώνα και το δεξί σου την παλάμη της…
- Εντάξει! Μου επιβεβαιώνει η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής.
- Θα κάνεις ότι σου πω, χωρίς να επηρεαστείς από το κλάμα της, γιατί ειδικά στην αρχή, όπως ήδη έχετε διαπιστώσει θα πονέσει λίγο, για αυτό άλλωστε κρατά σε αυτή τη θέση το χέρι της, για να μη πονάει…
- Εντάξει… επαναλαμβάνει η φωνή της μητέρας που μαντεύω ότι αντλεί κουράγιο από την ανάγκη της κόρης της.
- Λοιπόν, τώρα θα σηκώσεις το χέρι της για να έρθει σε ορθή γωνία στον αγκώνα, σαν να ζητιάνευε ή να ήθελες να δεις κάτι στην παλάμη της.
Η μικρή άρχισε να κλαίει γοερά…
- Εντάξει… ακούω τη μάνα να με ενθαρρύνει για να συνεχίσω.
- Τώρα, στρίψε το χέρι σαν να γύριζες για να κοιτάξεις την ώρα στο ρολόι, γύρω από τον άξονά του, ώστε η παλάμη να κοιτά το πάτωμα… λογικά πρέπει να νιώσεις ένα «κλακ» στο χέρι που κρατά τον αγκώνα της
- ΑΑΑχχ! Ναι, ναι! το ένιωσα!… φωνάζει με ενθουσιασμό η μητέρα, καθώς και οι φωνές διαμαρτυρίας από τη μικρή μειώθηκαν αισθητά.
- Οκ! Μάλλον τα πράγματα έφτιαξαν. Δεν είχε βγει το χέρι του, αλλά ο αγκώνας. Δεν είναι σπάνιο στα μικρά, που οι αρθρώσεις τους είναι χαλαρές, συμβαίνει.. για αυτό κρατούσε ίσιο το χέρι του, γιατί όταν δοκίμαζε να το λυγίσει, πονούσε. Με τους χειρισμούς που έκανες το ξανάβαλες στη θέση του..
-Αχ! Να είσαι καλά, βρε Νίκο… πω, πω! Κοίτα την πως ανακουφίστηκε.. σε ευχαριστώ πολύ.

Τιτίβισμα, με αποσπά από την αναπόληση.
Μια παρέα από χελιδόνια είχαν πιάσει το πρωινό κουτσομπολιό καθισμένα στα καλώδια της ΔΕΗ, μοιάζοντας σαν νότες στο πεντάγραμμο που ενώνει τις ξύλινες κολόνες. Ένα χαμόγελο έχει ζωγραφιστεί στο πρόσωπό μου καθώς αναλογίζομαι, ότι δεν υπάρχει καλύτερη ανταμοιβή από την ανακούφιση και τη χαρά που εκφράζουν οι γονείς όταν τους βοηθάς να μεγαλώσουν τα παιδιά τους.


Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!

Τετάρτη, 17 Αυγούστου 2016

Γιατί οι μητέρες φιλάνε τα μωρά τους;



Απόγευμα Τρίτης, της πρώτης Τρίτης του Αυγούστου.
Περπατώ προς το Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ρεθύμνου που βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης, κρυμμένο μέσα σε ένα στενάκι πίσω από τη Μητρόπολη. Ο ήλιος γλύφει με τις πύρινες γλώσσες του τα ντουβάρια των σπιτιών. Η σκιά των κτιρίων μοιάζει να μου κρύβεται, καθώς λόγω της ζέστης, πλησιάζω τα σπίτια για να βρεθώ στην ανακουφιστική αγκαλιά της. Παρόλο που η μέρα έχει αρχίσει να συρρικνώνεται χρονικά, ο απογευματινός ήλιος δε σου αφήνει περιθώρια παιχνιδιών με τις ακτίνες του.

Πρόκειται για το απόγευμα που αφιερώνουμε στο θηλασμό. Κάθε μήνα, την πρώτη του Τρίτη, στις 6 το απόγευμα, μαζευόμαστε για να συζητήσουμε, να  παρακολουθήσουμε προβολή-παρουσίαση από το κομπιούτερ με «βιντεάκια» και να μοιραστούμε νέα και ιστορίες, εκπαιδεύοντας έτσι έγκυες, λεχώνες αλλά και όποιον άλλον ενδιαφέρεται για το θηλασμό. Το είχα ανάγκη, για να μπορώ να κοιμάμαι λίγο πιο ήσυχος, ότι τουλάχιστον κάνουμε μια προσπάθεια ενημέρωσης σχετικά με αυτό το Θεϊκό δώρο, το μητρικό γάλα. Να μπορεί όποια μητέρα το επιθυμεί να εφοδιαστεί με στοιχειώδης γνώσεις για να αντιμετωπίσει τις όποιες κακοτοπιές. Ειδικά στην εκκίνηση που είναι τόσο σημαντική!

Τα πρώτα λεπτά στη ζωή του ανθρώπου αποτελούν την «ευαίσθητη φάση» για το θηλασμό. Το βρέφος είναι προγραμματισμένο από τη φύση να θηλάσει, όμως κινδυνεύει να «επαναπρογραμματιστεί» και τελικά να μην τα καταφέρει. Προτεραιότητά του αποτελεί η επιβίωση και έτσι, αν αντί για το στήθος του προσφέρουμε μπιμπερό, θα αλλάξει ρότα, και αντί να ρουφά με δύναμη πιέζοντας ταυτόχρονα με τη γλώσσα για να βυζάξει το γάλα της μητέρας του, θα κλείσει σχεδόν το στοματάκι του και η γλώσσα, από «γκάζι» του θηλασμού θα γίνει «φρένο» στη βίαιη ροη του μπουκαλιού. Η συνέχεια; Συνήθως το μωρό δαγκώνει τη θηλή της μητέρας του. Ειδικά εάν εκείνη δε ξέρει πώς να πιάσει σωστά το μικρό της και το στήθος της. Αν δεν της δείξει κάποιος τον τρόπο για να φέρει το μωρό της  προς το στήθος, να το δελεάσει πειράζοντας με την άκρη της θηλής της το πάνω χείλος του για να ανοίξει διάπλατα το στοματάκι του σαν να χασμουριέται. Αν δε γνωρίζει ότι φέρνουμε το μωρό προς το στήθος και όχι το αντίστροφο, ώστε με το που ανοίγει διάπλατα το στόμα του να βυθιστεί μεγάλο μέρος του στήθους και η θηλή να καταλήξει βαθιά στο στόμα του μωρού εκεί που ο ουρανίσκος του είναι μαλακός και έτοιμος να την δεχθεί χωρίς να την τραυματίσει. Η μάνα που δε γνωρίζει τα μικρά μυστικά του θηλασμού, σκύβει προς το μωρό της, πιάνει το στήθος σαν να είναι τσιγάρο (κάποιος μάλλον της το έδειξε λάθος) και μόλις το μωρό ανοίξει το στόμα του εκείνη δοκιμάζει να χώσει την άκρη της θηλής της μέσα στο άνοιγμα. Το νεογέννητο, στην προσπάθεια του να φάει, κλείνει σαν τανάλια τα σαγόνια του και εγκλωβίζει τη ρόγα της μαμάς του, όπως πριν λίγο του είχαν δώσει τη ρόγα του μπιμπερό. Συνήθως ο πόνος είναι έντονος, συχνά το μωρό πληγώνει τη θηλή και ο θηλασμός δεν είναι αποτελεσματικός. Η μητέρα απογοητεύεται, το ιατρικό προσωπικό αγχώνεται μήπως και το μωρό πάθει υπογλυκαιμία ή αφυδάτωση, καταφεύγοντας στον «σωτήρα» μπιμπερό, στο οποίο, τι ειρωνεία, οφείλουμε το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ταλαιπωρίας. Δόθηκε στην αρχή για  να είμαστε σίγουροι ότι κάτι ήπιε το μωρό και το αποτέλεσμα, μια ανεκπαίδευτη μάνα να κινδυνεύει να μη μπορεί να θηλάσει τελικά το μωρό της.

Όσο αναλογίζομαι ότι οι παλιότερες μαίες έχουν προφτάσει την πρακτική του να αφήνουμε το νεογέννητο χωρίς να πιεί τίποτα για τις πρώτες εικοσιτέσσερις ώρες της ζωής του. Ούτε ζαχαρόνερο, ούτε χαμομήλι, ούτε αγελαδινό ή κατσικίσιο γάλα, ούτε καν το γάλα της μάνας του. Παγκόσμια πρακτική, μας την είχε αναφέρει ο εκπληκτικός «γκουρού» του θηλασμού Jack Newman, όταν τον φιλοξενήσαμε στη Θεσσαλονίκη για να μας μεταλαμπαδεύσει λίγη από την πείρα του με το θηλασμό. Το έλεγξα αργότερα με τη σειρά μου, ρωτώντας φίλες μαίες που όντως το εφάρμοζαν παλιότερα. Εικοσιτέσσερις ώρες χωρίς να δώσουν τίποτα στα νεογέννητα! Λες και τότε, όχι πολύ παλιά, πριν μόλις τρεις ή τέσσερις δεκαετίες, θέλαμε να τεστάρουμε τις δυνατότητες του μωρού μας. Αν όντως οι μηχανισμοί επιβίωσης που του έχει προικίσει η φύση είναι αποτελεσματικοί. Κοντά εννιά μήνες μουλιασμένο μέσα στο αμνιακό υγρό, οι ιστοί του είναι κορεσμένοι από το υγρό στοιχείο  για να μπορούν να αντέξουν αρκετές ώρες χωρίς κανέναν ανεφοδιασμό. Αυτό ακριβώς κατόρθωναν τα μωρά μας.

Αν σε αυτή τη γνώση προσθέσεις το γεγονός του ότι το στομαχάκι του νεογέννητου την πρώτη μέρα ζωής χωράει περίπου 7 ml, δηλαδή λιγότερο από ένα κουτάλι της σούπας, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το μωρό μας μόλις γεννηθεί, δε χρειάζεται τίποτα περισσότερο από το πρωτόγαλα. Πρωτόγαλα ή πύαρ, το υγρό το γεμάτο θρεπτικά συστατικά αλλά και θαυματουργά στοιχεία όπως τα βλαστοκύτταρα. Ναι, τα μαγικά αυτά κύτταρα που κάποιοι γονείς παρασύρονται και χρυσοπληρώνουν για να φυλάξουν από τον πλακούντα, που επίσης τα περιέχει, υποκύπτοντας στο φόβο μήπως και στο επιστημονικής φαντασίας μέλλον τα χρειαστούν για το παιδί τους. Το πρωτόγαλα λοιπόν, εκτός από τα απαραίτητα στοιχεία για την ανατροφή του μωρού μας, τις πρώτες ώρες ζωής του, είναι πλούσιο σε βλαστοκύτταρα. Κάποιοι έχουν το θράσος να το «σνομπάρουν», να περιμένουν την 4η ή την  5η μέρα για να «κατέβει το γάλα»! Θαρρείς και τις πρώτες μέρες θηλασμού η μητέρα δε βγάζει γάλα, επειδή δεν είναι άσπρο, αλλά γκαζόζα!

Όταν γνωρίζεις τα παραπάνω, καθώς και άλλα πολλά σχετικά με την τέχνη και την αξία του θηλασμού, το λιγότερο που οφείλεις να κάνεις είναι να ενημερώνεις. Τι να απαντήσω στην απογοητευμένη λεχώνα που βλέπει το στήθος της να στραγγίζει, όταν μου λέει: « Μα! Εμένα μου είπαν να δίνω 20 λεπτά το ένα στήθος και άλλα 20 λεπτά το άλλο, και αν συνεχίζει το μωρό να πεινάει να του δίνω συμπλήρωμα!», λες και έχουν μετρητή για όλα τα στήθη. Άραγε όντως αγνοούν ότι ο μαστός δεν είναι αποθήκη γάλατος, και ότι παράγει γάλα καθώς το μωρό θηλάζει; Να είναι από λάθος ενημέρωση η εμβόλιμη χρήση συγκεκριμένου γάλατος σκόνη, με το οποίο, μια που αυτό δίνουν στο μαιευτήριο, με αυτό σαν δώρο θα φύγει η οικογένεια;  Άραγε δε γνωρίζουν ότι δίνοντας το γάλα σκόνη, και μάλιστα με ωράριο, δέκα ή είκοσι λεπτά σε κάθε στήθος, υποσκάπτουν το θηλασμό και πως είναι ζήτημα χρόνου να έρθει το τέλος του. Ηχεί τόσο γελοίο αυτό το «επιστημονικοφανές» με τα συγκεκριμένα λεπτά ανά μαστό, για όποιον γνωρίζει ότι η φύση επιλέγει το νεογέννητο βρέφος να ζητά να είναι σχεδόν συνέχεια πάνω στο στήθος, ώστε να τρέφεται με μικρές ποσότητες και συχνά, καθώς ταυτόχρονα διεγείρει τον μαστό για να αυξήσει την παραγωγή του. Οι εταιρείες παραγωγής υποκατάστατων μητρικού γάλατος γνωρίζουν πολύ καλά όλα τα παραπάνω, πατάνε πάνω σε αυτό το απόλυτα φυσικό φαινόμενο και δίνουν αφειδώς το πρώτο κουτί γάλα σε σκόνη, μια που σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια η συνέχεια, και η θλιβερή κατάληξη, θα είναι: «ήθελα πολύ να θηλάσω, όμως δεν είχα αρκετό γάλα και μου έφτασε για λιγότερο από δύο μήνες…»

Πέρσι είχα την μοναδική τύχη να ταξιδέψω στην Κούβα, ένα από τα εναπομείναντα φυσικά κοσμήματα του πλανήτη μας. Τα ποσοστά θηλασμού στο τέλος του πρώτου εξαμήνου, ξεπερνούν το 90%! Η γλυκιά Λαιντέλ η  κουβανή που μας φιλοξενούσε, μας απάντησε πολύ φυσικά ότι θήλασε τα δύο της αγόρια μέχρι περίπου τριών χρονών. Όταν αναρωτήθηκα τι γίνεται στην περίπτωση που μια λεχώνα δε θέλει να θηλάσει, με την ίδια αφοπλιστική φυσικότητα μου είπαν ότι κάθε περιοχή έχει μια ομάδα με ψυχίατρο και ψυχολόγο και οργανώνουν μια συνάντηση μαζί της. Αν μετά τη συνάντηση εξακολουθεί να μη θέλει, γίνεται μια δεύτερη εκτίμηση της ψυχολογικής της κατάστασης και αν επιμένει έχοντας σώας τας φρένας, τότε το βρέφος τρέφεται με γάλα δότριας ή γάλα σκόνη. Σε μια χώρα με κουλτούρα θηλασμού, αφού αποκλείσουν οποιοδήποτε παθολογικό αίτιο, φροντίζουν να διερευνήσουν και να αποκλείσουν και οποιαδήποτε ψυχική νόσο που θα οδηγούσε μια μάνα να μην επιθυμεί να θηλάσει το νεογέννητό της. Σε μια χώρα που αγκαλιάζει πραγματικά το θηλασμό, και βάζει σε προτεραιότητα το μωρό και τη μητέρα. Μια χώρα που οικονομικά δεν αντέχει το βάρος στο σύστημα υγείας της από τις ασθένειες που αποδεδειγμένα φέρνει ο μη-θηλασμός.

Στην πατρίδα μας, εφόσον κατορθώσει μητέρα να συνεχίζει να θηλάζει το παιδί της στο δεύτερο χρόνο της ζωής του, αντί να την θαυμάζουμε και να την ενθαρρύνουμε, την πτοούμε με σχόλια του τύπου: «ακόμα θηλάζεις!» ή «και πότε θα του δώσεις κανονικό γάλα;». Απίστευτο και όμως αληθινό, να θεωρούμε «κανονικό» το γάλα άλλου θηλαστικού που έχει υποστεί παστερίωση και επεξεργασία για να προσομοιάσει στο ανθρώπινο, και όχι το γάλα που ρέει από τον μαστό της μητέρας!

Πριν λίγες μέρες, φίλος μου στο facebook, πατέρας μωρού που παρακολουθώ στο ιατρείο μου και βιολόγος στο επάγγελμα, μου έστειλε μέρος ενός κεφαλαίου από βιβλίο ανοσολογίας, όπου εξηγούσε γιατί οι μητέρες φιλάνε τα παιδιά τους, και αντίστοιχα άλλα θηλαστικά όπως οι γάτες και οι σκύλοι, γλύφουν τα μικρά τους. Είναι γνωστό  πλέον σε όλους ότι μέσα από το γάλα της, η θηλάζουσα μητέρα, κληροδοτεί στο παιδί της τα αντισώματα που έχει για όσες λοιμώξεις έχει η ίδια περάσει και για τις οποίες έχει αναπτύξει ανοσολογική μνήμη. Στέλνει δηλαδή, «στρατιώτες» εκπαιδευμένους και εξειδικευμένους να αντιμετωπίσουν μικροοργανισμούς όπως οι ιοί, που στο παρελθόν έχει αντιμετωπίσει η μητέρα και τους γνωρίζει, ώστε να προστατεύσουν το μικρό της. Το να στέλνει όμως αντισώματα κατά του ιού της λοιμώδους μονοπυρήνωσης, της «ασθένειας του φιλιού» όπως την αποκαλούμε χαϊδευτικά από τον τρόπο μετάδοσής της, δεν έχει ιδιαίτερη αξία, μια που το πιθανότερο είναι να έρθει σε επαφή με τον ιό στην εφηβεία του το παιδί. Για να λειτουργεί λοιπόν πιο αποτελεσματικά το σύστημα επιτήρησης και προστασίας της μητέρας προς το μικρό της, φιλώντας το, κάνει μια δειγματοληψία των μικροοργανισμών που τη δεδομένη στιγμή έχει επάνω του το μωρό. Οι «αιχμάλωτοι» μεταφέρονται στους λεμφαδένες της μητέρας, τα στρατόπεδα δηλαδή, όπως οι αμυγδαλές μας, όπου δίνουν σήμα να δημιουργηθούν πολλοί από τους στρατιώτες που εξειδικεύονται στους συγκεκριμένους μικροοργανισμούς. Το γάλα της μαμάς λοιπόν κατακλύζεται με αντισώματα-«κομάντος» που αντιμετωπίζουν τις παρούσες απειλές, όχι γενικά και αόριστα έναν πιθανό επικείμενο κίνδυνο.

Συνηθίζω να αποκαλώ θεές τις μητέρες που θηλάζουν τα μωρά τους, γιατί κατορθώνουν να δωρίσουν στα μικρά τους ένα θαύμα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ολόκληρος ο Γαλαξίας μας, πήρε το όνομά του, σύμφωνα με τους αρχαίους πρόγονους μας, επειδή δημιουργήθηκε από μερικές σταγόνες γάλα από το στήθος της Ήρας. Ο μύθος θέλει τον Ηρακλή να γεννιέται μετά από μια συνεύρεση του Δία με την Αλκμήνη. Ο Δίας, ξεγέλασε την όμορφη γυναίκα και πήγε μαζί της αφού μεταμορφώθηκε στον άνδρα της. Όταν ο Ηρακλής ήταν βρέφος, ο πατέρας του και βασιλιάς όλων των Θεών θεώρησε απαραίτητο για τον γιό του να θηλάσει θεϊκό γάλα. Πήρε λοιπόν το μωρό Ηρακλή και τον τοποθέτησε πάνω στο στήθος της Ήρας ενώ εκείνη κοιμόταν. Το μωρό άρπαξε το στήθος και άρχισε να θηλάζει με μανία, με την θεά να πετάγεται τρομαγμένη από την ένταση και τη δύναμη του ημίθεου. Ο Γαλαξίας μας δημιουργήθηκε από τον πίδακα θεϊκού γάλατος που κατάβρεξε το σύμπαν καθώς η Ήρα τραβήχτηκε αντανακλαστικά. Για αυτό αν κοιτάξετε τον νυχτερινό ουρανό, διακρίνετε μια λευκή γραμμή σαν από γάλα που πιτσίλισε τον καμβά των αστεριών.

Αυτές τις σκέψεις έχω παρέα καθώς σας γράφω, ξεκλέβοντας ματιές προς το Ρεθυμνιώτικο ουρανό. Διακρίνω την γαλακτόχρωμη φωτεινή γραμμή αστεριών που χιλιάδες χρόνια τώρα θυμίζει ριπή από στάλες γάλα και έχει υμνηθεί από τόσους πολιτισμούς. 


 Να είστε όλοι καλά και τα μωρά μας καλύτερα!

Σάββατο, 30 Ιουλίου 2016

Πως αντιμετωπίζουμε το σταφυλόκοκκο χωρίς να χαλάσουμε τις διακοπές μας



Ο αέρας λυσσομανάει! Ακούγεται σαν θηρίο που ωρύεται. Παρασέρνει στην μανία του ότι βρεθεί στο διάβα του. Το δωμάτιο που μας φιλοξενεί στις φετινές καλοκαιρινές μας διακοπές, πλαισιώνεται από μικροαντικείμενα όπως μαγιό που ήταν απλωμένα, σαγιονάρες που στέγνωναν μπροστά από την
πόρτα ή ακόμη και ένα φαράσι. Οι πόρτες, αν κάνεις το λάθος να ξεχαστείς και τις αφήσεις ανοιχτές, χτυπούν με δύναμη και ταράζουν τη γαλήνη του μεσημεριού. Τα τζιτζίκια διακόπτουν για δευτερόλεπτα το τραγούδι τους, για να συνεχίσουν αμέσως απτόητα. Το σφύριγμα του αέρα απαλύνει τη ζέστη και παρασύρει μαζί του τα γέλια από τα παιχνίδια των παιδιών σε κάποιο διπλανό δωμάτιο. Η ζεστή ανάσα του Αυγουστιάτικου μεσημεριανού ήλιου δεν αφήνει περιθώριο για παιχνίδι οπουδήποτε αλλού εκτός σε σκιερό μέρος. Ο αέρας όμως φροντίζει εκτός από το να στεγνώσουν τα μπανιερά, σχεδόν πριν να προλάβουμε να τα απλώσουμε, να ανακατεύει το θρόισμα των κλαδιών, με το τραγούδι των τζιτζικιών και τις φωνούλες των μικρών μας που αρνούνται σθεναρά να υπακούσουν στις προτροπές για ησυχία, σε ένα μοναδικό μουσικό χαλί που συνοδεύει τη μεσημεριανή σιέστα.
Κοιμήθηκα μετά από πολύ καιρό τόσες ώρες για μεσημέρι! Όταν σηκώθηκα δεν μπορούσα να πιστέψω το ρολόι που μου έδειχνε πόσο είχε προχωρήσει το απόγευμα κάτω από το κρεβάτι μου. Το είχα τόσο ανάγκη όμως. Η κούραση όλης της χρονιάς είχε συσσωρευτεί σταδιακά σε βαθμό που άρχισα να νιώθω ότι δεν απέδιδα στις ανάγκες της καθημερινότητας. Ήμουν ευερέθιστος με τους άλλους και άρχισα να αγχώνομαι για την αποτελεσματικότητά μου ως γιατρός. Ένιωσα να κατακλύζομαι από μηνύματα στο viber, στο messenger, στα mail , στο κινητό… για παιδιά που βήχουν, που κατάπιαν καρβουνάκι από το συρτάρι της γιαγιάς, που έβγαλαν σπυράκια και η μαμά άκουσε για σταφυλόκοκκο. Φωτογραφίες από παιδιά που γνωρίζω, που μάλλον γνωρίζω αλλά και που σίγουρα δεν έχω εξετάσει ποτέ στην ζωή μου. Ατελείωτα τηλέφωνα με απορίες, άλλοτε εύκολες στη λύση τους, άλλοτε δύσκολες που φλερτάρουν με το επικίνδυνο εάν απαντηθούν από το τηλέφωνο χωρίς κλινική εκτίμηση, αλλά και ουκ ολίγες φορές άξιες έρευνας, παιδιατρικής ή ψυχιατρικής. Ευγενικοί γονείς που με σκλαβώνουν με το πόσο εκτιμούν όσα τους προσφέρω, χέρι-χέρι με γονείς που μοιάζει να μου τηλεφωνούν περισσότερο για να ανακουφίσουν κάποιο προσωπικό ψυχολογικό βάρος και όχι την υγεία του παιδιού τους.  Η ροή του ιατρείου να διακόπτεται από γονείς, με ή χωρίς παιδιά, που ήρθαν μετά από ή χωρίς συνεννόηση, παρ’ όλες τις παρακλήσεις μου για εκτίμηση αυστηρά μόνο μετά  από ραντεβού. Η βοηθός μου, ακούραστος κυματοθραύστης, να προσπαθεί να βάλει μια τάξη στα τηλέφωνα, στις συνταγογραφήσεις, στα εμβόλια που πρέπει να μου φέρει από το ψυγείο και στους ανθρώπους που περιμένουν. Όταν το κύμα γίνεται ανθρώπινο τσουνάμι, αρχίζει και ο πιο γερός κυματοθραύστης να αδυνατεί να το συγκρατήσει.

Κάπως έτσι ένιωθα πριν έρθω στο υπέροχο παραθαλάσσιο μέρος που μας φιλοξενεί για μια εβδομάδα φέτος το καλοκαίρι. Λίγες μέρες διακοπές για να γεμίσω αισιοδοξία και να αρχίσω να ακούω το σφύριγμα του αέρα, σαν μουσική υπόκρουση συντροφιά στο μεσημεριανό μου ύπνο. Λίγες ώρες ύπνο για να νοσταλγήσω την υπέροχη καθημερινότητα του ιατρείου μου, επειδή αν κάτι με ζόρισε περισσότερο ψυχολογικά ήταν ότι είχε αρχίσει να με απωθεί η ιδέα ότι θα πάω να δουλέψω. Κάτι που για πολλούς είναι «δουλεία», το καθημερινό τους μεροκάματο δηλαδή, για εμένα είναι ώρες γεμάτες ουσία και πολλές φορές ώρες απόλαυσης. Ναι, ίσως να ακούγεται υπερβολή, όμως τις περισσότερες φορές απολαμβάνω τις ώρες που περνώ στο ιατρείο μου, κάνοντας πλάκα με τα πιτσιρίκια αλλά και με τους γονείς. Νιώθω ικανοποίηση ανακουφίζοντας τον πόνο των παιδιών, καθησυχάζοντας τους γονείς και συμβάλλοντας στην ανατροφή υπέροχων πλασμάτων. Σιγά-σιγά αισθάνομαι τις μπαταρίες μου να γεμίζουν ξανά, αφού λόγω ελλιπούς σύνδεσης στο internet, με ένα wifi που δε πιάνει παρά μόνο σε ορισμένα μέρη, βλέπω τις ειδοποιήσεις στο facebook να ξεπερνούν τις 99, τα μηνύματα στο viber και στο messenger να ενημερώνονται μόνο δύο ή τρεις φορές τη μέρα και ευτυχώς το τηλέφωνο να χτυπά για μήνυμα ή κλίση το πολύ καμιά δεκαριά φορές, και έτσι έχω το περιθώριο να δω από πιο ψύχραιμη οπτική γωνία τη ζωή μου. Μου λείπει τόσο η ηρεμία με την οικογένεια μου. Στερήθηκα τόσο καιρό την επικοινωνία μέσα από τη γραφή, που μου προσφέρει ικανοποίηση, καθώς η έμπνευσή μου ξεχειλίζει από θέματα που θέλω να μοιραστώ. Έχω τόσο ανάγκη αυτή την κατάθεση ψυχής.
Μπαίνω στη ζέστη του δωματίου και αντικρίζω το μπουκάλι του νερού πάνω στον πάγκο με το καπάκι πλάι του και δυο ποτήρια να τους κάνουν παρέα. Το αντανακλαστικό του πατέρα κάνει πρόβα κατσάδας μέσα μου, «αν δε βάζετε το μπουκάλι στο ψυγείο πως περιμένετε να έχουμε κρύο νερό;». Πριν λίγα λεπτά με είχε διακόψει η Χαρούλα ρωτώντας με, καθώς στεκόταν μπροστά στην ανοιχτή πόρτα του ψυγείου, αν μπορούσε να πιεί από το μπουκάλι; Σου λέει το παιδί, στην παραλία πως μοιραζόμαστε το νερό από το μπουκάλι; Αρνήθηκα με ένα όχι που δεν άφηνε και πολλά  περιθώρια συζήτησης, για να την αντικρύσω να βγάζει ένα ποτήρι από όσα στέγνωναν και να βάζει νερό με βιάση για να ικανοποιήσει τη δίψα της. Μετά από λίγα λεπτά ένιωσα τη ριπή του αέρα από την πόρτα που άνοιξε. Η Χαρούλα έφυγε για να τρέξει να συνεχίσει το παιχνίδι και ο Ερμής πήρε τη θέση της για να ξεδιψάσει. Εκείνος δε με ρώτησε. Και τώρα βρίσκομαι να χαμογελώ βλέποντας το μπουκάλι με το καπάκι εκτός ψυγείου, καθώς διαπιστώνω τις ομοιότητές μου με τα παιδιά μου, όταν και εγώ στην ηλικία τους, μέσα στην ανυπομονησία μου να επιστρέψω στο παιχνίδι, ξεχνούσα τα πάντα. Τουλάχιστον έκλεισαν την πόρτα του ψυγείου, αναλογίζομαι, μια που του δωματίου την ανέλαβε ο αέρας.

Στο μικρό μπάνιο που μας εξυπηρετεί ως οικογένεια τις τελευταίες μέρες, πάνω στον καθρέφτη βρίσκεται το σωληνάριο από την κρέμα που βάζει ο Ερμής. Νιώθω περήφανος καθώς τον θυμάμαι το προηγούμενο βράδυ, κοκορευόμενος να μου επιδεικνύει το πιγούνι του. Με βοηθούσαν να μαζέψουμε τα σύνεργα του νυχτερινού σινεμά, μια πατέντα με ένα μικρό κομπιούτερ και ένα προτζέκτορα, για να μπορούμε να κρατήσουμε το βράδυ απασχολημένα τα δεκαέξι πιτσιρίκια της παρέας, όταν γυρίζω και λέω στον Ερμή να πάμε στο μπάνιο να κάνουμε τη θεραπεία του. Εκείνος γυρίζει και ενώ συνέχιζε να μαζεύει απλώς μου έδειξε το πηγούνι του, όπου ήταν εμφανής μια ποσότητα κρέμας.  Προφανώς, λίγα λεπτά πριν, όταν πήγε να πλύνει τα δόντια του, έπλυνε με το ειδικό σαπούνι και το πηγούνι του, το στέγνωσε με λίγο χαρτί και έβαλε την αντιβιοτική κρέμα.
 Ο μικρός μου,  πέρσι πρώτη χρονιά, ακολουθώντας την τελευταία λέξη της μόδας στις ασθένειες, παρουσίασε στο πρόσωπο μολυσματικό κηρίο, το γνωστό στους περισσότερους από το συχνότερο αίτιο του, ως σταφυλόκοκκο. Φέτος και πάλι πριν από περίπου ένα μήνα, σπυράκια από τσιμπήματα κουνουπιών, επιμολύνθηκαν και οι χαρακτηριστικές κόκκινες βλάβες σαν φουσκαλίτσα στην αρχή που σύντομα γίνονται μικροί κρατήρες με μια κρούστα σαν χρυσό ζαχαρωμένο μελί από επάνω, έκαναν την εμφάνισή τους. Η ενδεδειγμένη θεραπεία όταν οι βλάβες είναι λίγες, είναι τοπική και δεν χρειάζεται αντιβίωση από το στόμα. Αυτήν την τελευταία, την κρατάμε για όταν αρχίζουν να εμφανίζονται όλο και περισσότερες καινούργιες βλάβες, ειδικά όταν τις βρίσκουμε σε σημεία που δύσκολα θα τις μετέφερε το παιδί με τα χέρια του. Τότε, επειδή ο φίλος μας ο σταφυλόκοκκος, μάλλον έχει «αγριέψει» πολύ, η αντιμετώπιση πρέπει να είναι συστηματική, με αντιβίωση από το στόμα. Όταν όμως κάτι μπορείς να το αντιμετωπίσεις τοπικά, δεν έχεις κανένα λόγο να ανατρέπεις τις ισορροπίες του οργανισμού, δίνοντας θεραπεία από το στόμα που θα εξαπλωθεί με τις ευεργετικές αλλά και τις αρνητικές δράσεις της σε όλο το σώμα. Έτσι, τόσο πέρσι όσο και φέτος αντιμετωπίσαμε με τον Ερμή τον σταφυλόκοκκο εκεί που παρουσιάστηκε.


Τον εντοπίσαμε και προχθές. Ο συναγερμός από τα χείλη της μαμάς μας: «τι είναι αυτό το σπυράκι στο πηγούνι του Έρμη;». Το τσέκαρα μήπως ήταν κάποιο απλό τσίμπημα κουνουπιού ή κάποιου άλλου εντόμου. Σε αυτή την περίπτωση θα αρκούσε να βάλουμε κάποιο φυτικό σκεύασμα για μετά το τσίμπημα, που να πάρει τον ερεθισμό, από τα πολλά που κυκλοφορούν και που τις περισσότερες φορές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά. Αν με το παραμικρό τσίμπημα ή ερεθισμό βάζουμε τοπικά κρέμα με αντιβίωση τότε το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να αχρηστεύσουμε τα όπλα μας εκπαιδεύοντας τον σταφυλόκοκκο σε αυτά. Βλέπετε ο σταφυλόκοκκος είναι ένας άποικος του δέρματός μας. Δεν πρόκειται για κάποιο εξωτικό κακόβουλο μικρόβιο. Ούτε παρουσιάζεται επειδή οι ακτές μας, τα ποτάμια μας ή οι πλαγιές των  φαραγγιών και των βουνών μας είναι πια μολυσμένες. Ένας από τους αστικούς μύθους, από αυτούς που στις πλείστες των περιπτώσεων είναι «αστείοι μύθοι», είναι και το ότι για την έξαρση του σταφυλόκοκκου στο Ρέθυμνο, φταίνε οι βρώμικες ακτές και η θάλασσα. Και τι ειρωνεία; Οι ντόπιοι «αναγκάζονται» να καταφύγουν στις πισίνες! Όμως, έξαρση στο σταφυλόκοκκο πέρσι και φέτος, είχαμε και στην Κοζάνη και στη Λάρισα και σε άλλα μέρη ανά την Ελλάδα που δεν τα αγγίζει θάλασσα. Πιθανά να φταίει η αλλαγή του κλίματος, με την αύξηση της υγρασίας, μια που περισσότερο με τροπικά παρά με μεσογειακά μοιάζουν πλέον τα καιρικά φαινόμενα του τόπου μας.

Σχολαστικά λοιπόν, πρωί μεσημέρι βράδυ, για γεμάτες πέντε μέρες, πλένουμε αρχικά το μολυσμένο σημείο με φαρμακευτικό σαπούνι. Στη συνέχεια στεγνώνουμε καλά με χαρτί και όχι πετσέτα, μια που με την πετσέτα ή ακόμα και το αγαπημένο μας κατοικίδιο, αν έρχεται σε επαφή με το σταφυλόκοκκο, μπορεί να τον διασπείρουμε ή να τον ανακυκλώνουμε. Η άμεση επαφή έχει μεγάλες πιθανότητες μετάδοσης οπότε είναι κρίμα να παιδευόμαστε και ταυτόχρονα να ρίχνουμε λάδι στην φωτιά. Μετά λοιπόν το στέγνωμα ακολουθεί η κρέμα. Εύκολη διαδικασία, χρειάζεται όμως τήρηση του ωραρίου και του πενθήμερου. Αν σταματήσουμε νωρίτερα, ή δε βάζουμε τακτικά, τότε κινδυνεύουμε να έχουμε αναζωπύρωση με ανθεκτικό στέλεχος και τα πράγματα να είναι δυσκολότερα, μια που το παθογόνο, πιθανότερα ο σταφυλόκοκκος εν προκειμένω, θα έχει επιβιώσει από την τοπική αγωγή. Η κατάσταση γίνεται χειρότερη, εάν τελικά αρχίσουμε την αντιβίωση από το στόμα και την διακόψουμε πριν το επταήμερο που είναι το μίνιμουμ που απαιτείται. Ο μικρός μου φαίνεται να τα έχει καταλάβει όλα αυτά, γιατί αγόγγυστα έρχεται και κάνουμε την αγωγή μας. Ακόμα και την προηγούμενη φορά που ο σταφυλόκοκκος, εμφανίστηκε στο πιο αγαπημένο του στέκι, την μύτη. Αδιαμαρτύρητα ο Ερμής, έπλενε το μουτράκι του, σκουπιζόμασταν με χαρτί (καλά εδώ, ομολογώ ότι ήταν λίγο γκρινιάρης αν αργούσα να τον σκουπίσω, επειδή έβρεχε όλο το πρόσωπο, σαπουνιζόταν, ξεπλενόταν και μετά έστεκε με μάτια ερμητικά κλειστά και περίμενε να τον σκουπίσω για να ξαναβρεί το φως του και την αυτονομία του) και στο τέλος βάζαμε μέχρι και τη ρινική γέλη. Στην άκρη από το ρουθούνι, κάνοντας ελαφρύ μασάζ από έξω ώστε να απλωθεί στο εσωτερικό, καταλήγοντας να ρουφάει με δύναμη σαν να μυρίζει το ωραιότερο άρωμα. Σνίφαρε ο μικρός μου και εγώ χαιρόμουν με την ωριμότητα και τη συνεργασία του.

Δεν είναι πάντοτε όμως αθώος και εύκολος στην αντιμετώπιση του ο σταφυλόκοκκος. Πριν λίγες μέρες ήρθε στο ιατρείο ένα μόλις έξι ημερών νεογέννητο για να το ζυγίσω και να δω ότι όλα πάνε καλά με τον αποκλειστικό θηλασμό. Το μωρό μεγάλωνε καλά, παρόλο το πολύ νεαρό της ηλικίας του, και σχεδόν είχε ανακτήσει το βάρος γέννησης. Εδώ για να τονίσω το πόσο καλά ανατρεφόταν το μωρό, να υπενθυμίσω ότι το βάρος γέννησης, τα βρέφη που να θηλάζουν αποκλειστικά, το ξαναπαίρνουν τη δέκατη ένατη με εικοστή πρώτη ημέρα ζωής. Άρα το μωράκι μας τα πήγαινε υπέροχα με την ανάπτυξή του. Το ομφαλικό του όμως κολόβωμα δεν είχε τόσο καλή όψη. Γύρω από μανταλάκι έντονη κοκκινίλα, ενώ δυο μικρές βλάβες υπήρχαν σε ένα δακτυλάκι και στη κοιλιά. Έδωσα οδηγίες για τοπική θεραπεία, μια που το μικρό ήταν σε άριστη κατάσταση, ενώ τόνισα όσο μπορούσα, την επικινδυνότητα και την ανάγκη για στενή παρακολούθηση, με επανεξέταση το αργότερο την επομένη το πρωί. Οι γονείς αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα και λίγες ώρες αργότερα, το απόγευμα της ίδιας μέρας, με πήραν τηλέφωνο ότι παρουσίασε καινούργιες βλάβες. Τους ζήτησα να έρθουν από το ιατρείο προετοιμασμένοι να φύγουν για Μονάδα Εντατικής  Νοσηλείας Νεογνών. Μέχρι να έρθουν, επικοινώνησα αρχικά με Χανιά και στη συνέχεια με Ηράκλειο, μέχρι που βρήκα που θα μπορούσε να νοσηλευτεί. Η κλινική εικόνα επιβεβαίωσε του φόβους. Το μωρό εξακολουθούσε να είναι σε άριστη κατάσταση είχε όμως δύο καινούργιες βλάβες οι οποίες δεν υπήρχαν λίγες ώρες πριν και στην όψη ταίριαζε με μολυσματικό κηρίο. Όντως το μικρό νοσηλεύτηκε για τέσσερις με πέντε μέρες, με ενδοφλέβια αντιβίωση, για την αποφυγή μικροβιαιμίας. Είναι ήδη σπίτι του, όπως με πληροφόρησαν τηλεφωνικά χθες οι γονείς του και απολαμβάνει την αγκαλιά και το γάλα της μητέρας του.
Τα γράμματα αρχίζουν να χορεύουν μέσα στην ανεμοζάλη. Κάθομαι αρκετές ώρες μπροστά στο μικρό μου κομπιούτερ. Τα παιδιά παίζουν κλέφτες και αστυνόμους, ενώ ο καυτός ήλιος αποφάσισε να δώσει σιγά-σιγά τα σκήπτρα του στη σελήνη και την πρωτοκαθεδρία στην ορχήστρα της φύσης να πάρουν οι γρύλοι.

Μου λείψατε…


Να είστε όλοι καλά και τα παιδιά μας καλύτερα!